سیر تا پیاز یادگیری انگلیسی:

نکات کلی:

1. این شما هستید که باید/شاید انگلیسی یاد بگیرید. نه دانشگاه، نه موسسه زبان بیرون. هیچکدام نخواهند توانست به شما انگلیسی یاد دهند. انگیزه، اراده و تلاش شخص شما مهم است.
2. می توانید با یک سری از دوره آموزش زبان با متد مشخص مثل اینترچنج، هدوی، تروکالرز، اسپکتروم، امریکن استریم لاین و ... کار کنید و یا برای هر مهارتی برنامه ویژه ای بچینید. خوبی روش اول =یک متد این است که شما مطمئنید همه مهارتها را دارید و با برنامه مشخصی پیش می روید. فرانسه در دانشگاه ما با همین روش تدریس می شوند و تقریبا همه بچه های حقوق فرانسه، خوب زبان یاد می گیرند درحالی که بچه های حقوق انگلیسی ,که قبل دانشگاه هم 6 سال انگلیسی خوانده اند; بعد 4 سال زبان خواندن در دانشگاه چیزی بارشان نیست! ضعف استفاده از یک متد خاص این است که ممکن است گرامر شما، درک متن شما در حد مثلا کتاب قرمز باشد، لغتتان در حد کتاب آبی ولی لیسنینگ و شنیدنتان در حد کتاب زرد(تقریبا زیر صفر!)
3. فیش نویسی و مرور فیشها برای موارد مهم، تکراری و جالب. (کلمه، جمله، عبارت و...) تلفظ فونتیک را تنها برای مواردی که تلفظش را نمی دانید، بنویسید.
4. مهارتها به هم پیوسته هستند و تقویت یکی، تقویت دیگری را در پی دارد. مثلا تقویت درک شنیداری و لیسنینگ به تقویت گرامر می انجامد.
5. نا امید نشوید و تلاش کنید.
6. اگر چهار ساعت در هفته زبان دارید، باید 8 ساعت فقط برای کتاب درسی تان وقت بگذارید. این درحالی است که ما می گوییم اگر می خواهید زبان یاد بگیرید مثل مکالمه عربی و چیزهای دیگر نباید به دانشگاه اکتفا کنید.
7. دانشگاه تقریبا فقط به ریدینگ می پردازد که شما برای آزمون تافل و مطالعه کتب و مقالات تخصصی به آن نیاز دارید.
8. زبان برای رشته فرهنگ و ارتباطات از بقیه رشته ها مهم تر است. تلاشهایی برای انتقال بخش زبان به دانشکده ما هم صورت گرفته. مذاکراتی هم با اساتیدی در خارج کشور هم.
9. شادابی و نشاط گروهی در یادگیری زبان بسیار موثر است. فضای دوستانه رقابتی.
10. ممکن است برخی تصمیم بگیرند که برخی مهارتها را اصلا لازم ندارند و نمی خواهند کار کنند.

مهارتهای انگلیسی:

Reading & comprehension

زبان دانشگاه تقریبا همین است ولی اتفاقی که باید بیفتد نمی افتد.

دانشگاه بر مهارتهای درک مطلب و معنا یابی تاکید دارد.

دانشگاه تقریبا فقط زبان عمومی را تقویت می کند. البته برخی مباحث تخصصی رشته ما در خلال همین زبان عمومی مطرح می شود.

اگر زبانتان خوب است از همان ترم اول با یک مقاله تخصصی شروع کنید و ببینید چقدر می فهمید و چقدر می توانید ترجمه کنید.

در ترم دوم: همه (علاقمندان) یک کتاب تخصصی را با هم شروع کنند. بهتر است یک تکست برای مبانی ارتباطات انسانی باشد که همان ترم دارید. تکست باشد که دانشگاهی باشد و آموزشی نوشته شده باشد (اهداف فصل، خلاصه و منابع بیشتر  ... داشته باشد) مبانی (basic,an introduction, A B C's of) باشد که فهم آن دشوار نباشد. نظریه ها معمولا دشوارند.

توجه کنید به سطح خودتان. اگر 5 درصد را بفهمید خوبست. هر کسی اندازه خودش استفاده کند. قرار نیست برای هر واژه، دیکشنری باز کنید. باید ترستان بریزد. در ضمن کمی با سرفصلهای سایر دانشگاههای مهم جهان آشنا شوید، بد نیست.

حضور در اینترنت انگلیسی زبان: ساخت وبلاگ، عضویت در شبکه های اجتماعی و مطالعه و ذخیره مطالب جالب. ویکی پدیا را هم ببینید. یک پاورپوینت به انگلیسی برای درس جامعه شناسی یا ارتباطات انسانی دانلود و مطالعه کنید.

ادامه مهارتهای زبان انگلیسی، فردا ساعت 15

فردا، قسمت آخر این مجموعه بحث برای ورودی های جدید خواهد بود.

عربی: قواعد عربی، مکالمه و درک متن عربی

قواعد عربی

برخلاف بعضی ها من اعتقاد دارم همین قواعد عربی دانشگاه اگر خوب کار شود، برای استفاده های بعدی (در فهم متون اسلامی) کافی است. 

کتاب "الجدید فی الصرف و النحو العربی" چاپ سمت نوشته آقای دکتر ابراهیم دیباجی که استاد استاد ما (آقای اسودی) بودند را پیشنهاد می کنم به ویژه بخش صرف آن که همگام با مباحث کلاس نگاهی به مثالها، تمرینها و نوع بیان این هم بیندازید. گاهی وقتها موارد جالب و جدیدی پیدا می کنید. وقت چندانی نمی برد. اصولا کتاب اول که با کلاس کار می کنید، وقت گیر است و بقیه کتب جانبی شامل مباحث تکراری می شوند و عموما تورقی مطالعه می شوند و وقت نمی برند.

کتاب صیغ مشکله که بخشی از جامع المقدمات است رو هم پیشنهاد می کنم. فهرستی از کلماتی که اعلالهای عجیبی روی آنها اعمال شده مثل ان، تخ، یکون و ... رو گرد هم آورده و اگر اهلش باشید حلاوت عربی را درک خواهید کرد. پیشنهاد می شود ابتدا سعی کنید خودتان بفهمید که آن کلمات چه بودند و چه تغییراتی در آن روی داده و سپس به کتاب مراجعه کنید. تضمین می کنم لذت پیدا کردن تغییرات یک کلمه این کتاب از حل مسائل پیچیده ریاضی کمتر نباشد. (بهترین زمان استفاده از این کتاب هفته های دهم تا شانزدهم ترم اول است.)

در ترم 1 و 2 نیاز به المنجد فی اللغه احتمالا پیدا می کنید. پیشنهاد من خریدن قطع جیبی آن است. (یک نسخه المنجد فی اللغه و الاعلام هم هست که قسمت اعلامش اصلا به کار ما نمی آید. ترجمه فارسی المنجد هم همین طور.) بعدها نیز که کمی مکالمه تان قوی تر شد، حتی از المنجد برای مکالمه و درک متون هم می توانید استفاده کنید.

در ترم های بعد که اعراب دارید مستقیما سراغ الجدول بروید که اعراب قرآن است.

مکالمه و درک متن عربی

مهم ترین اصل در یادگیری هر زبانی، افزایش تماس شما با آن زبان است. افزایش تماس با کلمات، اصطلاحات و جملات، زبان و زندگی و فرهنگ عربی از طریق کتابها، نشریات، اینترنت و بهره گیری از سایر فرصتها (سفر به کشورهای عربی، سفرهای اعراب به ایران در قالب زائر و توریست و ...)

فیلم و صوت اعم از سخنرانی، کارتون، سینمایی، مستند و ...را از دست ندهید. مطمئنا با حذف آنها عربی یا انگلیسی یاد نخواهید گرفت. شنیدن مهم ترین مهارت هر زبان است. اذاعة طهران با موبایلهایتان هم در دسترس است. موجز الانبا را ضبط و پیاده کنید. Tv.isu.ac.ir هم اخبار صوتی و تصویری از ماهواره های عربی، انگلیسی و فرانسه را برای دانلود/مشاهده قرار می دهد.

روزنامه های ایرانی که به زبان عربی (لکن به ذهنیت فارسی) نوشته می شوند را فراموش کنید. نشریات عربی به سهولت دراینترنت در دسترس شما هستند.

اینترنت فرصت جدیدی است که کلمات و اصطلاحاتی که در آن یاد می گیرید در جاهای دیگر یاد نمی گیرید. کلمات جدید اینجا هستند. پیشنهاد می کنم سه تا وبلاگ به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی همین امروز راه بیندازید. شاید در ابتدا سخت باشد و بیشتر مطالب کپی پیست از خبرگزاری های ایرانی (بخش زبان عربی شان) بزنید ولی به مرور خواهید توانست از خودتان چیزی بنویسید. عضویت در جامعه های مجازی مثل جیران را از دست ندهید. در این جامعه ها چیزهای زیادی خواهید دید که فرآیند یادگیری تان را تصاعدی افزایش می دهد. مطالب جالب را هم ذخیره کنید و سر فرصت مطالعه کنید.

توجه داشته باشید که همان ابتدای کار قرار نیست همه چیزها را بلد باشید و بفهمید. حتی اگر از یک ساعت فیلم فقط چند کلمه را هم فهمیدید، نباید ناامید شوید. اگر در یک صفحه روزنامه دو یا سه کلمه هم یاد گرفتید، همان دارای ارزش است.

اما کتاب:

1. مجموعه 5 جلدی المدخل الی تعلم المکالمة العربیة نوشته آقایان الحیدری که از جلد یک تا سه سطح مقدماتی تا پیشرفته است و جلد4 و 5 متون منتخبی از نثر و نظم عربی است. مجموعه بی نظیری است که دفتر تبلیغات اسلامی آن را چاپ کرده که امروزه اسم انتشاراتش به بوستان کتاب قم تغییر یافته. استفاده خوبی که این کتاب از احادیث و متون اسلامی و قرآن کرده، برای من بسیار سودمند بود. هم چنین پرداختن به موضوعات جهان اسلام.
2. الطریقة السهلة: نوشته حسن الحکیم. بوستان کتاب قم. من فقط جز یک این کتاب را خوندم. با گذراندن یکماه عربی در دانشگاه باید بتوانید کل کتاب را در یکی دو روز تمام کنید. برخی اصطلاحات و تعابیر جدید قشنگی داشت که می تواند مکمل خوبی باشد. هم چنین دسته بندی های خوبش.
3. العربیة المعاصرة یا چیزی شبیه آن که نشر مشعر چاپ کرده، نوشته آقای محمد الحیدری برای سفر حج. از آن رو که نشر مشعر چاپ کرده و مملو است از اصطلاحات مفید برای زائران و حوارات عقائدیه که بحثهای اعتقادی با وهابیون را در قالب مکالمه با استدلالهای قشنگ و ساده آورده است. قبلا این کتاب رو مفصل تر معرفی کرده ام. (+)

4. جزوه های عربی آقای صادقی مجد. (العربیة و الحیاة) حوارها و نامه ها و متنهای متنوع و کاربردی برای مکالمه. مکمل خوبی است.
5. کتاب عربی در سفر را یکی دو روزه تمام کنید.

تنوع منابع از نظر من لازم است. توجه دارید که قرار نیست همه بچه ها، همه کتابها را بخرند. هر چند نفر همه را داشته باشند یا از کتابخانه بگیرند و مطالعه کنند. یک فرهنگ لغت آذرتاش آذرنوش (نشر نی) برای هر چند نفر یکی لازم است. (آذر تاش هم کلمات جدید دارد و هم اینکه بر اساس ریشه مرتب کرده و کلمات را با هم خانواده هایشان می بینید که بهتر به درک معنا می انجامد و پژوهشی تر است.)

نکته مهمی در مکالمه به کار می آید استفاده از ادبیات قرآن و به ویژه دعا ها در مکالمه (در کلاس یا اتاق و ...) است. خیلی مکالمه را زیبا، لذت بخش و ... می کند.

صحبت در خوابگاه

هر روز عربی یا انگلیسی صحبت کنید. تقریبا هم تمام وقت. برای رعایت حداکثری ساختارها و یادگیری و به حافظه درازمدت رفتن کلمات و اصطلاحات و اسلوبها. تلاش کنید و به ذهنتان فشار بیاورید که اسلوب عربی درست را به یاد آورید. نگران اسلوبها (ساختارها) ی غلط نباشید. در ذهنتان ماندگار نمی شوند. چون می دانید غلط هستند. مثلا می دانید که "أ تضع کلاسا؟" معادل "کلاس می ذاری؟" نیست. ولی حداقل چند نکته که کاربرد درست همزه استفهام، به مضارع بردن فعل، به صیغه مفرد مخاطب بردن فاعل است را تمرین کردید. بعدها که اسلوب صحیح را دیدید بهتر در یادتان می ماند. البته امید است که آن اسلوبها و کلماتی که احتیاج پیدا کردید را از کتب فرهنگ یا استادتان یا دیگران بپرسید!

اگر مکالمه در اتاق و ... امکان پذیر نشد، مونولوگ (صحبت با خود) که همیشه هست.

در پایان نکته تکراری فیش نویسی و مرور فیشها برای موارد مهم و جالب و تکرار شونده را یاد آوری می کنم.

حوزه های مهارتی آموزش:

کاری که باید بکنید این است که خیلی زود تصمیم بگیرید که از هر مهارتی چقدر می خواهید یاد بگیرید؟ اکتفا به آنچه دانشگاه به شما یاد می دهد/نمی دهد یا بیشتر از آن؟

مثلا آیا تدوین می خواهید یاد بگیرید؟ چقدر؟ در حد  آشنایی یا اینکه می خواهید خودتان تدوین کنید؟ و پاسخ به این سوال که آیا شما واقعا باید خودتان تدوین را یاد بگیرید؟

پیشنهاد من: همین که نگذارید مباحث ماستمالیزیشن شوند، شما بسیاری از مهارتها را آموخته اید. ولی بدانید اکتفا به آنچه دانشگاه به شما می دهد، خسران مبین است.

شما به بسیاری از مهارتها بیش از آشنایی نیازی ندارید مثل تدوین، عکاسی، تصویربرداری، طراحی سایت، اکسس، اکسل، فلش و ... . ولی بعضی مهارتها را باید خوب یاد بگیرید: ورد، اینترنت، پاورپوینت. بعضی مهارتها را هم من شدیدا توصیه می کنم یاد بگیرید و در 4 ترم اول، تمام وقتتان را روی آنها بگذارید (یا تصمیم قاطعانه بگیرید که بی خیال شده آنها شده اید!): عربی، انگلیسی، قرآن و نهج البلاغه.

قرآن:

گاهی قرآن را برای ثوابش می خوانید، گاهی برای اینکه ماتیسر (حداقل 10 آیه در روز) خوانده باشید. اینجا، فهم لغت، ریشه شناختی و اعراب، تدبر در ظاهر و باطن آیه و آیات و برداشت اجتماعی و کاربردی از آیات هم مدنظر است.

 با بصیرت فعلی، اگر به سال اول برگردم، دو ترم مرخصی می گیرم که حافظ قرآن شوم و برگردم. اگر اراده یا علاقه اش را ندارید، در 4 ترم اول، حداقل روزی 4 خط قرآن بخوانید. (از جز29  شروع کنید که کلمات سخت زیادی دارد که گویا هرگز ندیده ایم) از روزی 4 خط شروع کنید  اگر توانستید ماهانه آن را افزایش دهید. البته افزایش کمی باید در زمان هم اتفاق بیفتد تا مانع تدبر نشود. 

مطالعه روزانه یک ربع یا بیشتر 4 خط قرآن (طبیعتا متن عربی)، با توجه به معنای واژه ها و اصطلاحات و اسلوبها، تدبر در مفاهیم و تلاش در برقراری ارتباط آیات با آیات دیگر و دیگر معارف اسلامی و مباحث تخصصی رشته + به همراه فیش برداری از واژه ها و اسلوبهای سخت و جدید و جالب و مرور فیشها به روش استاد لایتنر)

کتاب پیشنهادی:

1. حتما از روی کتاب قرآن با ترجمه استاد ابوالفضل بهرامپور باشد که ریشه  و معنای کلمات دشوار را نوشته است. دقتهای ترجمه ای خوبی هم داشته ولی روی ترجمه ها حساب باز نکنید. کمی که عربی یاد گرفتید، امید است بتوانید اکثر ترجمه ها را نقد کنید.
2. کتاب المفردات راغب اصفهانی که بر اساس سه حرف اصلی به نوعی به تفسیر و شرح قرآن پرداخته است با غور در معنای اصلی کلمات و در نزد عرب جاهلی، با کنار هم قرار دادن آیاتی که آن ریشه در آنها آمده است، معنای جدیدی از عبارات قرآنی به شما می دهد. لذت خواهید برد از عمق معنای قرآن.

چرا باید قرآن بخوانیم؟ گرچه چندین واحد قرآن (10 واحد تفسیر، 2 واحد قرائت و ترجمه، 3واحد اعراب و ترجمه و ...) در برنامه درسی موجود است، ولی شواهد همه حاکی از ماستمالیزیشن شدن رسمی قرآن است. خودتان باید فکری کنید که می خواهید مبنای کارهای علمی تان/ همه کارهایتان قرآنی اسلامی باشد یا نه؟ همین وضعیت بر نهج البلاغه هم حاکم است و واحدهای مرتبط با آن ماستمالیزیشن می شود.
 (حضور مخاطبان غیر امام صادقی: البته با همه ماستمالی ها، وضعیت علمی اکثر بچه ها خوب می باشد. این ماستمالی ها در مقایسه با سایر دانشگاهها نیست. در مقایسه با ایده آل دانشگاه امام صادق علیه السلام است که تا نقطه مطلوب فاصله ها داریم.)

نهج البلاغه:

مطالعه روزانه یک ربع تا 45 دقیقه، 2 تا 4 خط (متن عربی) نهج البلاغه، از خطبه های منتخب به همراه توجه به صرف و نحو و معانی مفردات و فیش نویسی از موارد (کلمات و اسلوبها) تکراری و جالب. در نهج البلاغه بر خلاف قرآن که توصیه ما یادگیری تمام مفردات است، تنها آن مواردی که تکرار می شوند یا به نحوی جالب و کاربردی تر هستند را یادداشت کنید.

تدبر برای یافتن نکات کاربردی اجتماعی و سیاستگذاری را فراموش نکنید. نهج البلاغه از این حیث که شامل دوران حکومت حضرت است، بسیار مهم و کاربردی است.

اگر می شد و وقت می بود، سایر منابع حدیثی را هم توصیه می کردم.

کتاب پیشنهادی:

1. آقای دشتی معروف، نهج البلاغه ای دارند به اسم المعجم المفهرس که معنای واژه های سخت را به عربی توضیح داده. اگر سطحتان خوبست از این کتاب شروع کنید.
2. ترجمه (معروف) نهج البلاغه دشتی گرچه فهرست موضوعی خوبی دارد و ترجمه روانی است، اصلا به درد این کار ما نمی خورد.
3. ترجمه و شرح فیض الاسلام بر نهج البلاغه، ترجمه تحت اللفظی خوبی دارد که به درد ما می خورد. هم چنین شرح وی باعث می شود بهتر بتوانید فضای خطبه ها را درک کنید.
4. یک کتاب فرهنگ عربی به فارسی مثل فرهنگ معاصر آذرتاش آذرنوش خوب است. ضمن اینکه اگر می خواهید مکالمه عربی کار کنید، لازم است.

همه لازم نیست همه کتابها را بخرند. هر چند نفر هم اگر یک آذرتاش آذرنوش داشته باشند، یک مفردات راغب داشته باشند، یک فیض الاسلام داشته باشند، یک معجم المفهرس داشته باشند کافی است. البته به نظر می رسد همه باید بهرامپور داشته باشند چون در ترم سوم و چهارم با آن سر و کار بیشتری خواهند داشت.

ادامه دارد... هر روز ساعت 15 تا یک هفته

آموزش

منظورم از آموزش، همه آن چیزهایی است که باید بخوانید.

1. در حوزه معارف اسلامی: پیشنهاد من اکتفا به آن چیزی است که دانشگاه ارائه می دهد. (البته به شرط عدم ماستمالیزیشن) در درسهای اندیشه، تفسیر، فقه، اصول، متون روایی و ... . تصور من بر این است که با مطالعه بیشتر، مبانی اعتقادی شما لزوما تقویت نخواهد شد. اگر این گونه بود، دکتر عبدالکریم سروش باید از شما مسلمان تر می بود!
2. دروس تخصصی: پیشنهاد من برای 2 سال اول اکتفا به آن چیزی است که دانشگاه ارائه می دهد. (البته به شرط عدم ماستمالیزیشن) البته اگر به کتاب خاصی علاقمند شدید که حتما بخوانید، بخوانید. اما برای ترم های بعد، باید جدی مطالعه کنید و حوزه های کم توجه شده را بیشتر کار کنید. به ازای هر درس تخصصی، سه کتاب بخوانید. (یک کتاب که به طور جدی در کلاس می خوانید، دو کتاب دیگر هم می شود: تورق. مرور بحثهاست و معمولا مباحث شبیه هم هستند.) نگذارید ماستمالیزیشن شوند.
3. حوزه های مهارتی: منظورم عربی، زبان، قرآن، نهج البلاغه، کامپیوتر و سایر چیزهایی است که قرار است که همین ترم ها و یا در آینده از آنها استفاده کنید. برای این قسمت باید بطور شخصی برنامه ویژه ای بچینید. کدام مهارتها را می خواهید یاد بگیرید و هر کدام چقدر؟ تا شما روی این موضوع فکر می کنید، نکاتی راجع به برنامه ریزی مرور کنیم.

برنامه ریزی

برنامه ریزی شخصی است و در آن باید به تفاوتهای فردی، فرهنگی و ... توجه کرد. استعدادها و عادات شما با یکدیگر متفاوت است.

برنامه ریزی لازم نیست روی کاغذ بیاید ولی باید بررسی کنید که چقدر برنامه را انجام دادید و چرا نه؟

برنامه های بلند مدت، میان مدت و کوتاه مدت خود را یادداشت کنید. جاهایی که قرار است به آنها برسید را در نظر بیاورید. همین توجه به هدف، می تواند از انحرافات مهمی در برنامه ریزی جلوگیری کند. بهترین راه برای رسیدن به اهدافتان را انتخاب کنید و ادامه دهید. شاید برخی برنامه ها را حذف کردید و یا به حجم برخی افزودید.

Swot: یعنی نقاط ضعف و قوت (عوامل داخلی) و فرصتها و تهدید ها (عوامل خارجی) در شناخت وضع موجود شما کمک می کند. با شناخت دقیق وضع موجود و نیم نگاهی به آینده ایده آل برای نقطه مطلوب برنامه بریزید. مثلا هم اتاقی با انگیزه و اهل تلاش و مطالعه یک فرصت می تواند باشد.

اولویتها در برنامه ریزی:

برنامه های زیادی برای انجام دادن هست. شما قرار نیست حتی همه آنچه را که واجب تلقی می کنید، انجام دهید! باور کنید اگر این طور تصور کنید، 24 ساعت در روز هم برایتان کم است!

من اولویت اول را بر حفظ سلامتی، زندگی بانشاط، استراحت و ... می گذارم. اولویت دوم حضور در جلسات امتحان است که عدم آن برابر با صفر است. حضور در کلاسهای درس به اندازه سه شونزدهم برای اجتناب از صفر شدن، اهمیتی برابر با جلسه امتحان دارد.

اولویت بعدی انتخاب بین مطالعات و تکالیف واجب درسی است با مستحبات درسی و غیر درسی. که من تقدم را بر انگیزه ها و علایق شخصی می گذارم و تکالیف درسی را به دقیقه 90 یا وقتهای اضافه می سپارم و یا از نمره آنها صرف نظر می کنم. شما تا وقتی معدلتان روی 90 تثبیت نشد، این گونه رفتار نکنید که روز امتحان درس الف، کتاب ادبیات پایداری ج را بخوانید. اولویت را بگذارید برای معدل خوب و بعد بروید سراغ اینها. من با شما فرق دارم!

البته موارد خاصی مثل انتخابات ریاست جمهوری یا غزه یا ... که احساس عجیبی به آدم دست می دهد، بر همه اینها مقدم می شود. یعنی ممکن است ساعت یک بامداد باشد و شما گرسنه و تشنه در خیابانهای تهران تبلیغ احمدی نژاد کنید و به خود بگویید کار برای خدا خستگی ندارد. یا سه و نیم صبح در حال تدوین کلیپی برای برنامه فردا باشید.

پس، حضور در بیشتر سخنرانی ها و همایشها لازم نیست.

سال اول در برنامه های بسیج و دفتر اعزام و اینها شرکت کنید اما مسئولیت نداشته باشید. اردوی مشهد و اردوی جنوب را حتما بروید. از سالهای بعد به مرور مسئولیت بگیرید. به تجربیاتش نیاز دارید.

استراتژی نه گفتن را فراموش نکنید. به افراد، موقعیتها و برنامه هایی که به نفع تان نیست نه بگویید. البته محترمانه. از کد بالایی عزیزی که در اتاق مزاحم درس خواندتان شده است، شروع کنید و به نه گفتن را تمرین کنید. اگر نه گفتن را یاد بگیرید، هیچ وقت سیگاری نمی شوید!

در معارف شیعه، تاکید زیادی بر مداومت وجود دارد و حداقل آن یکسال است. برنامه های کوچک و سبک بریزید و حداقل تا یک سال ادامه دهید.

تحصیل در اینجا دو معنای مهم دارد: آموزش و پژوهش. در آموزش شما یادگیرنده هستید و در پژوهش شما تولید کننده. تولید علم و جنبش نرم افزاری، تولید علوم انسانی اسلامی و همه آنچه که باید یک دانشجوی امام صادقی را بر دیگران برتری ببخشد، اینجاست. اجمالا نکات ذیل را بدانید:

دوره لیسانس دوره آموزشی است (خیلی چیزها هست که باید 4، 5 ساله یاد بگیرید) و دوره دکتری، پژوهشی باید باشد. البته امید است که در دوره فوق لیسانس یا حتی زودتر به تولید علم و پژوهش برسید. برخی اساتید بحثهای تولید علم را برای سالهای پایین خیلی آرمانگرایانه می بینند و می گویند باید عملگی کنید و فیش نویسی و کارهای (اصطلاحا سطح پایین) انجام بدهید تا به مراحل بالاتری مثل نظریه پردازی برسید. درست هم می گویند. بهتر است چند سال در فضای رشته تنفس کنید، موضوعات و مسائل و مشکلات را بشناسید و بعد... . عجله نکنید. فرصت برای نجات جهان هست.

پس، پژوهش رفت برای سالهای بعد؟ نه. یکی از بخش های مهم رشته ما (که در چندین درس تجلی یافته) پژوهش است: کاوش در منابع اطلاعاتی (اعم از چاپی و اینترنتی و دیجیتال)، تحقیق در علوم اجتماعی، دو تا آمار کاربردی، روش پژوهش و کارگاه تحقیق در فرهنگ و ارتباطات که از ترم 3 شروع و در خود فوق لیسانس و حتی دکتری ادامه دارند، نمونه هایی از این درسها که شما وادار به کار پژوهشی می شوید. البته این نکته مهم را فراموش نکنید که همه درسها ممکن است دودر شوند. (فرآیند ماستمالیزیشن که از طرف دانشگاه، استاد، یا دانشجو رخ می دهد.) و نتیجه مطلوب حاصل نشود. درسهای دیگری هم هستند که اساتیدشان از شما تحقیق خواهند خواست (و شما ممکن ماستمالی کنید و یه جورایی انجام ندهید).

اما اکنون چه کنید؟ پیشنهاد من، این است که با دقت بیشتری (تفاوتها را) ببینید و تدبر کنید.

دو نکته در همین باره:

1. به نظر می رسد که همه باید طبق نگاه اسلامی، نگاه دقیقتری به پدیده ها داشته باشیم. قرآن انتظار دارد که ما با مشاهده و تدبر در آیات انفسی و آفاقی ایمان بیاوریم. علم، به نظر می رسد همین چیزها باشد که یک پیرزن خیاط دارد و می تواند به وجود صانع پی ببرد، چرا که اگر چرخ خیاطی به نیرویی می چرخد، جهان هم حتما توسط نیرویی توانمند اداره می شود.
2. رشته ما صرفا مطالعات کتابخانه ای نیست. ما با واقعیتهای زندگی مردم در جامعه سر و کار داریم. مشاهده مشارکتی و مطالعات میدانی.

با دقت ببینید و برای خودتان تحلیل کنید. رنگ، نوع و تنوع لباس بچه ها و اساتید. مقدار نشستن اساتید پشت میز، حرکتها و جابجایی ها، نکات قوت و ضعفشان. خوابگاه، مسجد، رستوران، کلاسها و بیرون (سینما، زیارتگاه، سیاحتگاه، ورزشگاه و ...)؛ همه می توانند محل تحقیق شما (مشاهده) باشند و بچه ها و اساتید و کارگران و کارمندان و همه (=مردم) می توانند سوژه های مطالعاتی شما باشند.

کار های دیگری که (برای 4 ترم اول) پیشنهاد می کنم:

1- نوشتن خلاصه نظریاتی است که از همین ترم اول به مرور در درسهای تخصصی تان می خوانید، به صورت فیشهای متحدالشکل با آرشیو جداگانه از سایر فیشهاست. (یا اینکه فیشها را دیجیتال، تایپ شده کنید.) بعدها برای آزمون دکتری یا موارد مختلف به کارتان می آید احتمالا.

2- تهیه فهرستی از کتابهای تخصصی (و حتی عمومی و غیردرسی) که باید/شاید بخوانید و اینکه توصیه چه کسی است یا خودتان آن را یافته اید. امید است کمی بعد با اولویت بندی، مهم ترین کتابهایی را که باید بخوانید را از دست ندهید.

3- تهیه فهرستی از نشریات تخصصی یا عمومی مرتبط و آشنایی اجمالی با آنها به ویژه علمی و پژوهشی ها.

4- تهیه فهرستی از سایتها، وبلاگها و سایر منابع مرتبط تخصصی یا علمی که به درد می خورد مثل سایت noormags

5- قدم زدن و نگاه به قفسه های کتابخانه تا خوب جای کتابهای رشته ما را یاد بگیرید و موضوعاتی که کتاب نوشته شده و کتابهایی که نوشته شده و افرادی که کتاب نوشته اند را ببینید و آشناییکی به دست آورید.

6- تهیه فهرستی از عناوین مقالاتی که علاقه مند به نوشتن آنها شده اید به همراه توضیحات بیشتری که ایده تان را به طور کامل یادتان بیاورد

کلا، نوشتن را به عنوان بخش مهمی از زندگی از دست ندهید. ایده ها، سوالها، نکته ها را بنویسید تا فراموش نکنید. قیدوا العلم بالکتابة

خب، بحث آموزش باشد برای وقتی دیگر. فعلا فقط همین نکته را تاکید کنم که انتقادی و چند جانبه مطالعه کردن را فراموش نکنید.

ادامه دارد... هر روز ساعت 15 تا یک هفته