عربی: قواعد عربی، مکالمه و درک متن عربی

قواعد عربی

برخلاف بعضی ها من اعتقاد دارم همین قواعد عربی دانشگاه اگر خوب کار شود، برای استفاده های بعدی (در فهم متون اسلامی) کافی است. 

کتاب "الجدید فی الصرف و النحو العربی" چاپ سمت نوشته آقای دکتر ابراهیم دیباجی که استاد استاد ما (آقای اسودی) بودند را پیشنهاد می کنم به ویژه بخش صرف آن که همگام با مباحث کلاس نگاهی به مثالها، تمرینها و نوع بیان این هم بیندازید. گاهی وقتها موارد جالب و جدیدی پیدا می کنید. وقت چندانی نمی برد. اصولا کتاب اول که با کلاس کار می کنید، وقت گیر است و بقیه کتب جانبی شامل مباحث تکراری می شوند و عموما تورقی مطالعه می شوند و وقت نمی برند.

کتاب صیغ مشکله که بخشی از جامع المقدمات است رو هم پیشنهاد می کنم. فهرستی از کلماتی که اعلالهای عجیبی روی آنها اعمال شده مثل ان، تخ، یکون و ... رو گرد هم آورده و اگر اهلش باشید حلاوت عربی را درک خواهید کرد. پیشنهاد می شود ابتدا سعی کنید خودتان بفهمید که آن کلمات چه بودند و چه تغییراتی در آن روی داده و سپس به کتاب مراجعه کنید. تضمین می کنم لذت پیدا کردن تغییرات یک کلمه این کتاب از حل مسائل پیچیده ریاضی کمتر نباشد. (بهترین زمان استفاده از این کتاب هفته های دهم تا شانزدهم ترم اول است.)

در ترم 1 و 2 نیاز به المنجد فی اللغه احتمالا پیدا می کنید. پیشنهاد من خریدن قطع جیبی آن است. (یک نسخه المنجد فی اللغه و الاعلام هم هست که قسمت اعلامش اصلا به کار ما نمی آید. ترجمه فارسی المنجد هم همین طور.) بعدها نیز که کمی مکالمه تان قوی تر شد، حتی از المنجد برای مکالمه و درک متون هم می توانید استفاده کنید.

در ترم های بعد که اعراب دارید مستقیما سراغ الجدول بروید که اعراب قرآن است.

مکالمه و درک متن عربی

مهم ترین اصل در یادگیری هر زبانی، افزایش تماس شما با آن زبان است. افزایش تماس با کلمات، اصطلاحات و جملات، زبان و زندگی و فرهنگ عربی از طریق کتابها، نشریات، اینترنت و بهره گیری از سایر فرصتها (سفر به کشورهای عربی، سفرهای اعراب به ایران در قالب زائر و توریست و ...)

فیلم و صوت اعم از سخنرانی، کارتون، سینمایی، مستند و ...را از دست ندهید. مطمئنا با حذف آنها عربی یا انگلیسی یاد نخواهید گرفت. شنیدن مهم ترین مهارت هر زبان است. اذاعة طهران با موبایلهایتان هم در دسترس است. موجز الانبا را ضبط و پیاده کنید. Tv.isu.ac.ir هم اخبار صوتی و تصویری از ماهواره های عربی، انگلیسی و فرانسه را برای دانلود/مشاهده قرار می دهد.

روزنامه های ایرانی که به زبان عربی (لکن به ذهنیت فارسی) نوشته می شوند را فراموش کنید. نشریات عربی به سهولت دراینترنت در دسترس شما هستند.

اینترنت فرصت جدیدی است که کلمات و اصطلاحاتی که در آن یاد می گیرید در جاهای دیگر یاد نمی گیرید. کلمات جدید اینجا هستند. پیشنهاد می کنم سه تا وبلاگ به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی همین امروز راه بیندازید. شاید در ابتدا سخت باشد و بیشتر مطالب کپی پیست از خبرگزاری های ایرانی (بخش زبان عربی شان) بزنید ولی به مرور خواهید توانست از خودتان چیزی بنویسید. عضویت در جامعه های مجازی مثل جیران را از دست ندهید. در این جامعه ها چیزهای زیادی خواهید دید که فرآیند یادگیری تان را تصاعدی افزایش می دهد. مطالب جالب را هم ذخیره کنید و سر فرصت مطالعه کنید.

توجه داشته باشید که همان ابتدای کار قرار نیست همه چیزها را بلد باشید و بفهمید. حتی اگر از یک ساعت فیلم فقط چند کلمه را هم فهمیدید، نباید ناامید شوید. اگر در یک صفحه روزنامه دو یا سه کلمه هم یاد گرفتید، همان دارای ارزش است.

اما کتاب:

1. مجموعه 5 جلدی المدخل الی تعلم المکالمة العربیة نوشته آقایان الحیدری که از جلد یک تا سه سطح مقدماتی تا پیشرفته است و جلد4 و 5 متون منتخبی از نثر و نظم عربی است. مجموعه بی نظیری است که دفتر تبلیغات اسلامی آن را چاپ کرده که امروزه اسم انتشاراتش به بوستان کتاب قم تغییر یافته. استفاده خوبی که این کتاب از احادیث و متون اسلامی و قرآن کرده، برای من بسیار سودمند بود. هم چنین پرداختن به موضوعات جهان اسلام.
2. الطریقة السهلة: نوشته حسن الحکیم. بوستان کتاب قم. من فقط جز یک این کتاب را خوندم. با گذراندن یکماه عربی در دانشگاه باید بتوانید کل کتاب را در یکی دو روز تمام کنید. برخی اصطلاحات و تعابیر جدید قشنگی داشت که می تواند مکمل خوبی باشد. هم چنین دسته بندی های خوبش.
3. العربیة المعاصرة یا چیزی شبیه آن که نشر مشعر چاپ کرده، نوشته آقای محمد الحیدری برای سفر حج. از آن رو که نشر مشعر چاپ کرده و مملو است از اصطلاحات مفید برای زائران و حوارات عقائدیه که بحثهای اعتقادی با وهابیون را در قالب مکالمه با استدلالهای قشنگ و ساده آورده است. قبلا این کتاب رو مفصل تر معرفی کرده ام. (+)

4. جزوه های عربی آقای صادقی مجد. (العربیة و الحیاة) حوارها و نامه ها و متنهای متنوع و کاربردی برای مکالمه. مکمل خوبی است.
5. کتاب عربی در سفر را یکی دو روزه تمام کنید.

تنوع منابع از نظر من لازم است. توجه دارید که قرار نیست همه بچه ها، همه کتابها را بخرند. هر چند نفر همه را داشته باشند یا از کتابخانه بگیرند و مطالعه کنند. یک فرهنگ لغت آذرتاش آذرنوش (نشر نی) برای هر چند نفر یکی لازم است. (آذر تاش هم کلمات جدید دارد و هم اینکه بر اساس ریشه مرتب کرده و کلمات را با هم خانواده هایشان می بینید که بهتر به درک معنا می انجامد و پژوهشی تر است.)

نکته مهمی در مکالمه به کار می آید استفاده از ادبیات قرآن و به ویژه دعا ها در مکالمه (در کلاس یا اتاق و ...) است. خیلی مکالمه را زیبا، لذت بخش و ... می کند.

صحبت در خوابگاه

هر روز عربی یا انگلیسی صحبت کنید. تقریبا هم تمام وقت. برای رعایت حداکثری ساختارها و یادگیری و به حافظه درازمدت رفتن کلمات و اصطلاحات و اسلوبها. تلاش کنید و به ذهنتان فشار بیاورید که اسلوب عربی درست را به یاد آورید. نگران اسلوبها (ساختارها) ی غلط نباشید. در ذهنتان ماندگار نمی شوند. چون می دانید غلط هستند. مثلا می دانید که "أ تضع کلاسا؟" معادل "کلاس می ذاری؟" نیست. ولی حداقل چند نکته که کاربرد درست همزه استفهام، به مضارع بردن فعل، به صیغه مفرد مخاطب بردن فاعل است را تمرین کردید. بعدها که اسلوب صحیح را دیدید بهتر در یادتان می ماند. البته امید است که آن اسلوبها و کلماتی که احتیاج پیدا کردید را از کتب فرهنگ یا استادتان یا دیگران بپرسید!

اگر مکالمه در اتاق و ... امکان پذیر نشد، مونولوگ (صحبت با خود) که همیشه هست.

در پایان نکته تکراری فیش نویسی و مرور فیشها برای موارد مهم و جالب و تکرار شونده را یاد آوری می کنم.

چتر حمایتی دانشکده از ما

به هر حال ما دانشجوی کجاییم؟ دانشکده؟ خوبه! پس چتر حمایتی دانشکده از ما در برابر کلیه قسمتهای دانشگاه کجاست؟ چرا یک کارمند جرات می کند به ما بگوید بروید 5 واحد موضوعات انتخابی بردارید! بیخود 5 واحد مکالمه برداشتید! (5 واحد موضوعات انتخابی، جایگزین مکالمه عربی سابق هستند ولی همچنان مکالمه یکی از مهم ترین موضوعات انتخابی است. فهمیدید چه شد؟ یعنی همون فحش خودمون! یعنی باید همون مکالمه ها را به اسم موضوعات بردارید! کسی نیست به این بشر بفهماند که آن زمانی که ما این واحدی مکالمه را پاس کردیم، شما هنوز موضوعات انتخابی رو اختراع نکرده بودین!) ما به دانشکده نیاز داریم تا بخشهای دانشگاه به ما زور نگویند! تا آقای لاجوردی ساعت قواعد3 را جابجا کند که بتوانیم اندیشه4 بگیریم. ترم 4 کجا بودید؟ آنگاه که آقای لاجوردی به استناد اشتباه محض آقایان میرجلیلی (و شاید هم کارمند بخش عمومی) همه جور تهدیدی کرد ما را؟ ما تک و تنها ایستادیم در برابر همه زورگویی ها و با استدلال و منطق از حرفمان (حقمان) کوتاه نیامدیم. آقای لاجوردی یکبار از فرط عصبانیت کلاس را ترک کرد ولی باز هم تنها بودیم و چون تنها و بی پناه بودیم به ما گفتند طاغی! تا همین ترم پیش، اساتید مختلف بخش عربی (آقایان لاجوردی، اسودی، اسماعیل پور، داوری و ذوقی) که با ما درس (قواعد و تجوید) می گرفتن همان جلسه اول می گفتن «طاغی های ارتباطات 84 شمایید؟» نیمسال دوم 85-86 واقعا چه کردید؟ به شما ایمیل نزدیم؟ از همون موقع فهمیدم که فقط خدا با ماست! اون موقع کجا بودید؟ ما هشتادوچهاری ها از اون موقع داغ بر سینه داریم. ما از حقوق اولیه خودمان بازمانده ایم. شورای مشورتی می خواهیم چه کار؟ اینها خوبست ولی الان مسائل بزرگتری است. اول، این جسد بی جان را احیا کنید و سپس تصمیم بگیرید که آیا آب پرتقال هم بدهیم خوبست! اومدید تو فضای فکری من؟ دیدید تو این دنیای به این بزرگی چقدر تنهام؟ همین ترم خواهیم دید که در مورد درس سیاستگذاری ترم قبل چه می کنید! (الان می فهمید که معنای «مرا به خیر تو امید نیست، شر مرسان» یعنی چه؟ نکند آن مطلب را نخوانده اید؟ کامنتی از دانشکده و مسئولین دانشگاه یادم نمی آید.) فعلا نارضایتی بچه ها از وضعیت درس به جایی رسیده که یکی از بهترین بچه های دانشگاه گفته حاضرم این درس حذف بشه، دوباره یه ترم دیگه با بدترین استاد ممکن بگیرم! من هم موافقم. فکر می کنم همه موافقند! بگذریم.

انشالله اگه روزی سه بار اینترنتمان قطع نشود، (و یا کمی ارزون حساب کنند! یا منطقی حساب کنند!) حرفهایم رو رو همین وبلاگ می نویسم. خب، اگه امروز من شروع به حرف زدن می کردم، باید این حرفها رو می زدم و جنجالی درست می شد که همه زحمات و تلاشهای بچه ها و اساتید را نابود می کرد!

·                                 من امروز فقط برای شفاف سازی نوشتم، نمی خواستم جنجالی بشه، اولش هم خیلی خودسانسوری کردم ولی بیشتر نشد!

·                                 وآخر دعونا ان الحمدالله رب العالمین...

و اینک گزیده ای از کامنتها و نظرات:

نویسنده: خودم

پنجشنبه 23 آبان1387 ساعت: 23:40

فقط انصاف را رعایت کنید! من یه دانشجوام که دکترا می خوام برم!

نویسنده: حسین براتی

شنبه 25 آبان1387 ساعت: 0:28

سلام حمید جان

الحق که درد دل ماها رو نوشتی. کاری نمیتونم بکنم جز حمایت و تصدیق!

راستی حیف که نتونستم تو اون جلسه شرکت کنم. میدونی که قضیه مسافرت...

نویسنده: مهدی یوسفی

جمعه 24 آبان1387 ساعت: 18:50

با سلام

من هم داشتم بر رسانه ای کردن موضوع فکر میکردم

به نظر منما همه مراحلی که میبایست قبل از این مرحله انجام می دادیم را انجا داده ایم و برخورد روز پنجشنبه اساتید ما را در این تصمیم قطعی کرد

همان موقع که در مورد مولانانوشتم قید وبلاگ برتر بودم را زدم

منتظر مطلب من باشید

........................................................

پاسخ مدیر وبلاگ: جوون! ما حرفامونو نوشتیم! این طور که شما نوشتی، دوباره به ما می گن: آفرین از سیاست رسانه ای ات خوشم آمد! اگه می خواستم رسانه ای اش کنم، فقط به همین موضوع می پرداختم و این موضوع رو کامل می نوشتم؛ این وبلاگ داره جریان عادی اش رو طی می کنه. همین!

وب سایت

نویسنده: تائو

جمعه 24 آبان1387 ساعت: 15:20

نمی دونم چی بگم وقتی هنوز نمی دونم دانشجوی چه کدی هستم بعداز 7 ترم و 60 واحد گذرونده(یعنی 120 واحد مونده و 1ترم) ولی هر اتفاقی داره میافته به نظرم برای من خوبه پس پشتتونم.

نویسنده: مصطفی پورمحمدی

شنبه 25 آبان1387 ساعت: 11:9

خیلی خوب بود حمید جان.

وب سایت

نویسنده: اشنا

شنبه 25 آبان1387 ساعت: 12:42

جلسه برای من هم مفید بود . من سعی کردم کمک کنم تا با هم از تفکر تقلیدی و تکرار گفته ها به جای تعمق در مفاهیم عبور کنیم.بدره / یوسفی / صابری / کشفی / هما زاده و همه حاضران و غائبان آن جلسه بخشی از عمر بازگشت ناپذیر من هم هستند همان گونه که چه بخواهید و چه نخواهید ما هم جزئی از وجود معرفتی شما هستیم. خدا نیاورد روزی را که "دکتر آشنا در جهت هدفی که داشت، فوق العاده ظاهر شد و به تعبیر موقت وبلاگ دروازه گربه جفت پا رفت رو شکم محسن بدره! (با عذر خواهی از همه!) " . من ترجیح می دهم با قلب و مغز افراد سر و کله بزنم .

من مشکل را در ابعادی کمی متفاوت از دوستان ارزیابی می کنم و ان شا الله در باره آن ابعاد خواهم نوشت.

نویسنده: وحید صابری

شنبه 25 آبان1387 ساعت: 15:11

چون دوست، دشمن است شکایت کجا بریم؟""

شعر قشنگیه برای وضعیت ما در این دانشگاه . وقتی شکایت به رئیس دانشگاه میبریم که .... . شکایتمان را به اساتید خودمان که میگوییم انگار اصلا نمی فهمند که ازچه سخن میگوییم. بگذریم که بخی از اساتید شان خود را بالاتر از پاسخگویی به یک سری دانشجو میدانند حال آنکه در اردوی بصیرت که در حقیقت ما میخواستیم برای آینده زندگیمان تصمیم بگیریم با سر آمدند و چنان پرشور از رشته صحبت که میتواست هر تازه کنکور داده ی تازه کاری مثل ما را حسابی ... میکردند.

اساتید محترم! بدانید که از نظر من اساتید دانشکده تبلیغ بسیار باتقوا و شکسته نفس بوده اند که با حرف چند دانشجو دانشکده را تعطیل میکردند . البته مسلما آن دانشجویان حرفهای خود را علمی مطرح کردند ولی مگر ما این کار را نکردیم؟ من به عنوان فرزند کوچک شما و من باب امر به معروف و نهی از منکر شما را به همان تقوایی که از اساتیدتان دیده اید دعوت میکنم. چرا که هرکس که یک دانشکده را تاسیس میکند شرعا در برابر عمر تک تک دانشجویان مسوول است. منی که از همان اول گزینه اولم کار فرهنگی و این رشته بود و میگویم که اگر صد بار دیگردر این زمانه متولد شوم باز هم به سراغ چنین رشته هایی میروم و اکنون نیز در حد توان و ارده در صدد کسب علم در این زمینه هستم و زحمت آن را میکشم به شما میگویم که در آن دنیا هفت سال از بهترین سالهای عمرم را از شما طلب میکنم.! جناب آقای مهدوی شما در این دانشگاه امام جماعت هستید اما با مراجعه به وجدان خود بگویید که آیا صحبت های شما در اردوی بصیرت صادقانه بود؟ ما به حساب حرفهای شما به این دانشگاه آمدیم و حالا شما میگویید چون شما من را انتخاب نکردید من به شما پاسخگو نیستم!!!! ما همان روزی شما و باقی دانشگاه را انتخاب کردیم که برگه ی ثبت نام را پر کردیم! وظیفه ی شرعی ما ابلاغ این مطلب بود و بی شک وظیفه شرعی شما پاسخگویی به کسلانی است که عمر خود را در دو دست شما قرار دادند.

والسلام علی من اتبع الهدی

نویسنده: مهدی یوسفی

سه شنبه 28 آبان1387 ساعت: 16:21

عبارت دکتر آشنا "از تفکر تقلیدی و تکرار گفته ها به جای تعمق در مفاهیم" توهین صریح به شعور تمام مخاطبین جلسه بود/ ایشان این عبارت را در خود جلسه هم گفتند

متهم کردن صحبت‌کنندگان که دانشجویان در آستانه فوق لیسانس بودند و اکثراً به لحاظ علمی و پژوهشی از ممتازین دانشگاه بوده‌اند و دارای مسئولیت‌های مهم و کلیدی در بسیج و گزینش دانشگاه بوده‌اند به "تفکر تقلیدی و تکرار گفته‌ها" اتهام بزرگی است که حاظرین در جلسه می‌توانند ارزیابی درستی از میزان اعتبار این گزاره آقای دکتر داشته باشند. جالی است که تفکر مشحون از ارکان پست‌مدرنیته دکتر آشنا (لاقل آنگونه که در جلسه بروز پیدا کرد) چگونه جرئت جزمیت و اطلاق لااقل در یک موضوع مشخص را پیدا کرده است!

سایر مستمعین و تأیید کنندگان صحبت‌ها همه افرادی عاقل و بالغ بودند و در خود جلسه نیز تصریح داشتند که مباحث را پیگیرند و متوجهند.

آن‌چه که در جاسه به نحو بارزی خود را نشان داد رویکرد خاص دکتر آشنا در به انحراف کشاندن جلسه در جهت نرسیدن به نتیجه مشخص بود. ایشان سوال بسیار روشنی را بعد از 3 بار تکرار هر سری به نحوی پیچاندند و بعد که اصل سؤال دوباره تکرار شد از پاسخ سرباز زدند.