درس تاریخ اجتماعی ایران در کد رشته ما

 کتاب مبانی تاریخ اجتماعی ایران،استاد كوثری، استاد تاریخ اجتماعی ما نوشته استاد دکتر رضا شعبانی، استاد تاریخ دانشگاه شهید بهشتی، یکی از منابع درس تاریخ اجتماعی ایران ما بود. استاد دکتر مسعود کوثری، (عضو هیات علمی دانشگاه تهران) خوندنش رو حداقل برای امتحان میان ترم و پایان ترم پیشنهاد داد! (گرچه سر امتحان دیدیم از یه جای دیگه سوال طرح شده بود!) البته کتابهای دیگه ای رو هم پیشنهاد دادند: تاریخ اجتماعی آقای راوندی که موضوعی تالیف شده و در مجلدات بسیار چاپ شده! تاریخ اجتماعی آقای نوذری که از آغاز تا مشروطه را شامل می شه. مقاومت شکننده (تاریخ تحولات اجتماعی ایران از صفویه تا سالهای پس از انقلاب اسلامی؛  تهران، خدمات فرهنگی رسا، نوشته جان فوران، ترجمه احمد تدین) هم کتاب خوبی بود.

درسهای میان رشته ای

برخی درسها ماهیتا میان رشته ای اند. مثل همین تاریخ اجتماعی که میان رشته ای تاریخ و جامعه شناسی است. یا درس روان شناسی اجتماعی که میان رشته ای روان شناسی و جامعه شناسی است. یا جامعه شناسی تفسیری که میان رشته ای مردم شناسی و جامعه شناسی است. (البته ما درس جامعه شناسی تفسیری نداشتیم.)

 

مروری بر مباحث کتاب مبانی تاریخ اجتماعی ایران آقای شعبانی

 

کتاب مبانی تاریخ اجتماعی ایران آقای شعبانی با بررسی خصوصیات عمومی جوامع ایرانی پیش از تاریخ و آمدن آریایی ها به فلات ایران، وارد تاریخ می شود و از تشکیل دولت و پیدایش ملت ایران می گوید. آنگاه به شکل پذیری تاریخی اجتماعات ایرانی بر مبنای روابط مبتنی بر ارزشهای مشروع اجتماعی، مناسبات ناشی از تطابق اجتماعی (روستا، شهر، حیات عشایری و موقعیت جغرافیایی)، روابط مبتنی بر ادغام پذیری اجتماعی (خانواده و طبقات اجتماعی)، روابط مبتنی بر جهت گیری اجتماعی(سازمان سیاسی، مشروعیت سیاسی- اجتماعی حکام، نوع حکومت، جایگاه حکومت در جامعه، روابط شاه با جامعه) می پردازد. آنگاه با اشاره به مقاومتهای ملی به مبارزه های فرهنگی و تلاشهای اجتماعی سازمان یافته ایرانیان در طول تاریخ می پردازد و از نقش عیاران می گوید و از خانقاهها می نویسد. بحث خود را نیز با خصوصیات فرهنگ و تمدن ایرانی تمام می کند.

ضمایم متعددی که شامل فهرستهای اعلام: اشخاص و خاندانها و اقوام و اماکن بود از ویژگی های خوب این کتاب بود. گرچه منابع متعددی استفاده شده بود ولی به نظر می رسد برخی مطالب کتاب تنها نظر شخصی نویسنده است که نه ارجاعی داشت و نه دلیل محکمی برای آن. در کل، به نظر می رسد بعدا برای ارجاعات مقاله ای و پایان نامه ای مفید باشد!

اطلاعات کتابشناسی:

مبانی تاریخ اجتماعی ایران، دکتر رضا شعبانی، تهران، نشر قومس،1379