وقتی ذائقه ما را عوض کردند، وقتی زبان ما را عوض کردند

اشاره: رسانه کتاب، مغز نظام رسانه ای، رسانه نخبگان، اولین و پدر رسانه های بشری در دوران پس از تاریخ است. (دکتر محمد ابراهیم فیاض، ایران آینده به سوی الگویی مردم شناختی برای ابرقدرتی ایران، پژوهشگاه فرهنگ و هنر و ارتباطات، تهران، 1387، ص 125)

معرفی کتابهای مطالعه شده در سال جاری: دومین کتاب

عنوان کتاب: حصر دل، نوشته عبدالله گیویان

ادبیات دفاع مقدس در دهه 60 شاهد کتابهای خوبی بوده است. کتابهایی که اگر امروز چاپ می شدند، فروش بسیار بالایی داشتند. دهه 60 سوژه های ناب دفاع مقدسی فراوان بودند ولی حیف که ذائقه کتابخوانی هنوز ایجاد نشده بود. ما در ترم اول دانشگاه خواندیم که فرهنگ اکتسابی است و باید آموخته شود. امروز هم می گوییم برادر من! خواهر من! یعنی چی تو خونه تون سی دی همه فیلم ها رو دارید؟ بچه هفت هشت ساله کی گفته این همه فیلم باید ببینه؟! چرا ذائقه بچه را غلط می سازید؟! بچه تون رو کتاب خون تا خودش تصویر وقایع را بسازه. بذارین بچه تون فعال بشه، نه منفعل. فیلم هم خوبه ولی جای خود! و مسلما کمتر از اینها! این فیلم ها ذهن بچه تون را تنبل بار می آره!

(این دل پردرد رو کجا ببرم؟! بریم به معرفی کتاب حصر دل، نوشته عبدالله گیویان)

محصول سال 1369 حوزه هنری. وقتی که کتابهای با عنوان سوره مهر چاپ نمی شدند. از نمونه های نخستین ادبیات داستانی فرهنگ پایداری. داستان کوتاهیه 72 صفحه. تحلیلی هم هست. نکات قشنگی از پشت جبهه هم داره. اطلاعات داخل جبهه اش هم جالبه. مثلا تو صحبتهای رزمنده دهه 60 یه جایی می گفت: «تو به چه دلیل کارت رو ول کردی اومدی جبهه؟ تو برای امت اومدی؟ برای امام اومدی؟» (ص 27) خب، این یعنی چی؟ توجه کردید؟ تازه این نکته از یکی از این کتابهایی بود که تو فضایی نوشته شده اند که هنوز دوران توسعه هاشمی و اصلاحات خاتمی ادبیات و گفتمان جامعه را خراب نکرده بود. امت و امام! نه مردم و رهبر! رزمنده های ما برای مردم و رهبر نجنگیدند برای امت و امام جنگیدند. ترجمه انگلیسی امت، society یا هر آنچه فکر می کنید نیست. امت همان امت می شود. Ummah. جاش نیست تفاوتهای این دو را بگم ولی لعنت به اونایی که زبان ما ( و حتی زبان رزمندگان) را عوض کردند. (چیه! شما که می دونین امروز دل پری دارم!) ذائقه ما را این رسانه های جمعی نابود کردند. فرهنگ ما را نابود کردند. امت و امام را که قدرت ما بود، از ما گرفتند و رهبر و مردم (شهروندان!) دادند. رهبر و شهروندان متقابلا حاضرند دیگری را نابود کنند. (تو فیلمهای هالیوودی فراوون از این توجیهات دیده اید که به مصلحتهای مختلف مردم به یکدیگر و حکومت خیانت می کنند و یا رهبران به مردم خیانت می کنند...) امت از ولایت دست نمی کشد. ولایت هم از امت با تمام وجود دفاع می کند. راستی «مبنا»ی حکومت ما حقوق شهروندی و این حرفها که نیست. مبنای حکومت اسلامی، حق و وظیفه حکومت ولایت فقیه است و تبعیت امت.

اطلاعات کتابشناسی:

کتاب حصر دل، عبدالله گیویان، تهران، انتشارات حوزه هنری، 1369.

اشاره:

مشکل ما سه راه حل دارد: خواندن، خواندن و خواندن. البته راه حل چهارمی هم وجود دارد که آن هم خواندن است. مطالعه را به برنامه روزمره زندگی خود وارد کنید. -نقل به مضمون از دکتر حسن رحیم پور ازغدی

معرفی کتابهای مطالعه شده در سال جاری: پنجاه و پنجمین کتاب

عنوان کتاب:

کتاب جامعه، دولت، شهرنشینی: تفکر جامعه شناختی ابن خلدون



این کتاب نوشته فواد بعلی و ترجمه استاد عزیزمان، دکتر غلامرضا جمشیدیهاست که دو ترم قبل درس "مطالعات اجتماعی در فرهنگ اسلامی" را با ایشان گذراندم. این کتاب یکی از منابع امتحانی این درس بود که به بررسی اندیشه جامعه شناختی ابن خلدون، این جامعه شناس مسلمان می پرداخت. خاطرات خوشی از آن کلاس با دانشجویان کد 83 فرهنگ و ارتباطات برایم باقی مانده است. کاری که استاد برای مجاهدان غزه انجام داد، یادداشتی از من که مورد تقدیر استاد و بچه ها قرار گرفت، نمره 7 از 6 در امتحان میان ترم، حضور موفق و پررنگ ما هشتاد و چهاری ها -من، وحید صابری و مرتضی انصاری زاده-در کلاس هشتادوسه ای هاو ...

ابن خلدون در مقدمه کتاب تاریخ خود -العبر-، علم جدیدی که امروزه جامعه شناسی نامیده می شود -علم عمران- را بنیان نهاد. البته این یکی از دیدگاههای موجود است. نکته دیگری که درباره ابن خلدون نباید فراموش کرد اینست که گرچه او مسلمان بود، لزوما نظریاتش اسلامی نیست! بین جامعه شناس مسلمان و اسلامی تفاوت هست. مثلا دکتر شریعتی یک جامعه شناس مسلمان بود ولی جامعه شناسی اسلامی درس نمی داد -نداریم که درس بدهد.- آنچه که به عنوان جامعه شناسی اسلامی عرضه می شود هم تنها نقدهای معرفت شناسانه و روش شناسانه به جامعه شناسی غربی است که مشابه آن از سوی خود غربی ها هم انجام می شود.

اگر کسی اهل کار علمی است، این یکی از نقطه های آغاز است: به سوی جامعه شناسی اسلامی.

از خود کتاب:

این کتاب یک مشکل بزرگ داشت و این که تلاش می کرد که بگوید که ابن خلدون خیلی شبیه پیشگامان جامعه شناسی است! در حالی که باید برعکس می بود!

 نکات جالبی هم استاد جمشیدیها -استاد ما و رئیس دانشکده علوم اجتماعی دانشگاه تهران- در مقدمه شان بر این کتاب نوشتند که حتما باید مورد توجه خوانندگان کتاب قرار گیرد.

کتابشناسی:

فواد بعلی، جامعه دولت شهرنشینی تفکر جامعه شناختی ابن خلدون، ترجمه غلامرضا جمشیدیها، تهران، انتشارات دانشگاه تهران، 1382.

كتاب شاخه طوبی: زن، حجاب، جامعه (از مجموعه كتاب دانشجویی) به اهتمام فرشته مرادی توسط انتشارات موسسه میراث اهل قلم در تهران در 72 صفحه منتشر گردیده است. من چاپ پنجم (1387) این كتاب رو خوندم.

مجموعه كتاب دانشجویی با چاپ كتابهای ارزان قیمت در موضوعات متنوع در حجم متناسب به نظر می رسد به خوبی با مخاطبین خود ارتباط برقرار كرده است. توجه به این نكته نیز ضروری است كه كتاب دانشجویی، مجموعه ای غیرانتفاعی و غیردولتی است كه بدون استفاده از یارانه های دولتی منتشر می شود. كتاب دانشجویی از نمونه های موفق كار فرهنگی در كشور ماست كه قابلیت الگوگیری و مطالعه علمی دارد.

اما این كتاب، شاخه طوبی، به بررسی جایگاه زن در اسلام، زن در جامعه اسلامی، تفاوت ما و غربی ها درباره جایگاه زنان، حجاب، نقش زن و موضوعات مشابه آن است كه دیدگاههای اسلام را به خوبی به زبانی ساده و امروزی تبیین كرده است. شاخه طوبی، تماما سخنان رهبر معظم انقلاب، آقا سید علی آقای حسینی خامنه ای  است كه 67 برش از سخنان ایشان در موقعیتهای گوناگون (مراسم عقد ازدواج، ولادت حضرت زهرا، دیدار اعضای شواری فرهنگی و اجتماعی زنان و ...) بیان كرده اند.