شنبه دوباره انجمن علمی دانشجویان رشته معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات با همکاری معاونت پژوهشی دانشکده، جناب دکتر بشیر، برنامه داشت. این بار تعداد زیادی استاد از دانشگاه های دیگه هم اومده بودن. موضوع محوری جلسه ارتباط غیرکلامی بود. برنامه اول رونمایی از کتاب رفتار غیرکلامی در روابط میان فردی بودکه با توضیح دکتر غلامرضا آذری (که کتاب تحت نظر ایشون ترجمه شد.) به جای رونمایی مواجه شدیم. جالب بود که اکثر شرکت کنندگان (یعنی اساتید محترم) ظاهرا کتاب رو نخوانده بودن!

برنامه دوم، صحبتهای دکتر آشنا بود. دکتر آشنا مثل همیشه خوب ظاهر شد. اگه بقیه از ارتباط غیرکلامی حرف زدند، دکتر آشنا اونو به کار گرفت. نقدی جدی بر علم ارتباطات از شکل گیری تا به امروز داشتند و راه برون رفت رو هم توجه به همین مبانی مثل ارتباط غیرکلامی بیان کردند. (البته توجه دارید که اینها صرفا برداشت منه.) فیلمی هم تدارک دیده شده بود که ابتدا با نقص فنی صدا مواجه شدیم و کمی بعد حل شد. البته تعدادی از اساتید رفتند و فیلم آموزشی خوبی را از دست دادند. گرچه قرار شده به همه دانشکده های ارتباطات فرستاده بشه. دکتر آشنا این فیلم رو انتخاب و ارائه کردند و توضیحات مفیدی دادند. گرچه لطمه نقص فنی واقعا محسوس شد.

شنبه شاهد یک اتفاق جدید و مبارکی هم بودیم. دکتر محمد جواد صادقی مجد که دو ترم استاد مکالمه عربی ما بودند، بحث بیان قرآن از ارتباط غیرکلامی را مطرح کردند. گرچه دانشجو  یا استاد ارتباطات نبودند، واقعا گل کاشتند. آیه های متنوع و خوبی را یافته بودند که دلالت غیر قابل انکاری بر نحوه بیان قرآن از ارتباط غیر کلامی داشت. پایان نامه دکترای استاد صادقی مجد (رشته تحصیلی: الهیات) در زمینه ارتباط غیرکلامی در قرآن است.

خوب یادمه که اون ترم های مکالمه، شیوه های متعددی را برای یادگیری مکالمه عربی و به خاطر آوری کلمات، اصطلاحات و حوارها به کار می گرفتند و تلاش موثری در برانگیختن بچه ها داشت. البته نقطه منفی سخت گیری موقتی در حضور و غیاب، خاطره بدی رو تو ذهن بچه ها ثبت کرد. ولی در کل موضع بهتر و متعادل تری در بخش عربی دانشگاه امام صادق علیه السلام داشتند.

امشب رویدادی مهم تو دانشگاه ما اتفاق افتاد. حیف که وقتش نیست به شرح ما وقع بپردازم ولی همین که دو نفر به نمایندگی از تفکر میرحسین موسوی (مسلم نادعلی زاده (دانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات) و علی حجتی) تونستند از عقاید خودشون دفاع کنن، این فضا بهشون داده شد تا توی سالن همایشها (اونم پر) از میرحسین دفاع و از احمدی نژاد انتقاد کنن، همین شکستن فضای تک صدایی خیلی خوبه. البته برکت دیگه این نوع برنامه مسلما اینه که احمدی نژادی ها تو احمدی نژادی بودن محکم تر شدند! (یکی از اساتید فرهنگ و ارتباطات دیروز شنبه گفت: اگه جای ضرغامی بودم، می گفتم 24 ساعته میرحسین صحبت کنه! این به نفع احمدی نژاده!) نوعا اینجوریه که هندوانه وقتی باز می شه، اشکالاتش رو می شه! آدمی مخفی است زیر زبان!

حسین همازاده (دانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات) و عمار خسروجردی (دانشجوی کارشناسی ارشد معارف اسلامی و اقتصاد) به نمایندگی از دکتر محمود احمدی نژاد صحبت کردند.

 یک تفاوت مهم: دانستن زبان!

همیشه شنیده ایم که خوب است زبان بلد باشیم. زبانهای خارجی! بالاخص انگلیسی!

یه راست بریم سر اصل مطلب. یه زبون کافی نیست. واقعا ناقصه!

بیشتر برم سر اصل مطلب.

علمی به اسم نشانه شناسی وجود دارد. در ایران هم کتابهایی درباره نشانه شناسی ترجمه (مثل درآمدی بر نشانه شناسی آنه ماری دینه سن) و تالیف (نشانه شناسی کاربردی دکتر سجودی) شده اند. همه آنها در ابتدا اشاره می کنند که نشانه شناسی 2 خاستگاه اروپایی و آمریکایی دارد. (سوسور و پیرس)

دکتر احمد پاکتچی از عجایب روزگار و استاد درس زبان شناسی و نشانه شناسی در دانشگاه امام صادق علیه السلام است. جلسه اول درس با سه خاستگاه نشانه شناسی شروع شد! خاستگاه دیگر روسیه بود! بله! آنها که روسی نمی دانند، فکر می کنند که در روسیه خبری نبوده! نشانه شناسی در روسیه بوده. روسیه تزاری. حتی 15 سال هم زودتر شکل گرفت. آندری بلی و گوستاو اشپت.

مورد دیگر: بحث فرهنگ شناسی یا culturology است که در زبان انگلیسی حتی یک مقاله درباره آن پیدا نمی کنید! ولی در روسیه 120 سال است که به عنوان یک درس عمومی تدریس می شود! یک علم صرفا به خاطر محدودیت های زبانی منتقل نشده است! این مثال هم مربوط به دکتر احمد پاکتچی بود. احمد پاکتچی! که عکسی از جوونی های ایشون رو می بینید. (معمولا روی عکس های تو وبلاگ پاورقی که کلیک کنید، عکس با اندازه واقعی و بزرگ نمایش داده می شه.)

1. برنامه های روز جهانی ارتباطات انجمن دانشجویی فرهنگ و ارتباطات

   قرار بود به مناسبت روز جهانی ارتباطات، انجمن دانشجویی علمی معارف اسلامی، فرهنگ و ارتباطات یه مجموعه ای برنامه هایی اجرا کند. یکی اش برنامه یه روزه (شنبه) چند سخنرانی با عنوان کلی (ارتباطات و اسلام؛ در راستای کاری که وظیفه دانشکده ماست)؛ دومی سخنرانی صبح یک شنبه آقای دکتر معتمدنژاد با عنوان روز جهانی ارتباطات (به هر حال لقب پدری علم ارتباطات ایران، چه شایسته آن باشند، چه نباشند) ؛ سومی هم دو پنل ویژه مرجعیت علمی دانشکده فرهنگ و ارتباطات و راهکار تحقق آن: یکی ویژهم اندیشی اساتید (که به پیشنهاد استاد ارجمند سعید مهدوی کنی به برنامه ها اضافه شد) و پنل دوم: پنل دانشجویی مرجعیت علمی که به بیان پیشنهادات و تقابل نظرات دانشجویی دانشجویان می گذشت و در پی پیشنهاد جناب دکتر مهدوی کنی به برنامه ها اضافه شد. البته برنامه های انجمن دانشجویی فرهنگ و ارتباطات چون زیر مجموعه معاونت پژوهشی رفته که حمایت مالی و اجرایی پیدا کنه، تو تبلیغاتش می خوره با همکاری معاونت پژوهشی دانشکده فرهنگ و ارتباطات.

2. برنامه اجرا شده روز جهانی ارتباطات

   آنچه اتفاق افتاد، عدم اتفاق برنامه های فوق بود! عدم اتفاق هم نوعی اتفاق است. تنها، برنامه روز جهانی ارتباطات، به صورت یک برنامه نیم ساعته بزرگداشت روز جهانی ارتباطات بدون حضور سخنران اصلی، بدون حضور رئیس دانشکده  فرهنگ و ارتباطات، با حضور 3 استاد (دکتر آشنا، باهنر و محسنیان) و 3 دانشجو برگزار شد. البته باید به آن 20 دانشجوی کلاس تعطیل شده آقای دکتر مهدی محسنیان راد که به برنامه اضافه شدند را هم حساب کنیم.

3. شبهه حدیثی نقل شنیده ها (اخلاقی یا فقهی؟)

   حال به بیان شنیده ها بپردازیم. البته خرده نگیرید که چرا شنیده ها را نقل می کنی! گرچه گفته اند: حسبک من الکذب ان تحدث بکل ما سمعت. به هر حال به نظر می رسد این حدیث مشکل سندی داشته باشد، (و البته ما هنوز سند حدیث را ندیدیم) یا با توجه به قرینه ها و نهایتا تشکیل خانواده حدیثی، نهایتا کاربرد اخلاقی داشته باشد، کما این که ظاهرا حکمی فقهی بر مبنای آن صادر نشده و ما هم فقط در برگه های اخلاق دکتر خندان این حدیث را دیدیم.

4. شنیده های جنجالی دانشکده فرهنگ و ارتباطات

   دانشکده فرهنگ و ارتباطات ابتدا با برنامه موافق بوده و بعد از اضافه شدن پیشنهاد دکتر مهدوی کنی مبنی بر اضافه شدن پنل، دانشکده مخالفت کرده. البته ظاهرا این تغییر جزیی بهانه ای بیش نبوده است.

   دانشکده فرهنگ و ارتباطات ظاهرا گفته نه تنها همکاری نمی کنیم، سنگ هم جلوی پایتان می اندازیم!

   دانشکده فرهنگ و ارتباطات: هزینه ها را نمی دهیم!

   دانشکده فرهنگ و ارتباطات: سالن هماهنگ شده تان رو لغو می کنیم!

   دانشکده فرهنگ و ارتباطات: سخنرانانتان را دم در راه نمی دهیم!

   دانشکده فرهنگ و ارتباطات: چرا در اطلاعیه جلسه اسم آقای مولانا بالاتر از اسم آقای معتمدنژاد است؟

   دانشکده فرهنگ و ارتباطات: مرجعیت علمی....

5. نکته

   یکی از دوستان می گفت تنها علت موفقیت دوره علمی پژوهشی دانشجویی هفته دعوت (با حضور اساتید گرانقدری چون مولانا، فیاض، محسنیان راد، مهدوی کنی و ...) عدم حضور دانشکده فرهنگ و ارتباطات بوده. کتاب هفته دعوت (تابستان گذشته) تقریبا آماده است. دعوت دوره ای بود که به کمک بچه های بسیج وهمکاری نسبی معاونت پژوهشی دانشگاه امام صادق علیه السلام برگزار شد. این دو روز هم قرار بود اتفاق مشابهی بیفتد ولی نیفتاد. (تا حالا که حرف رادیکالی نزده ایم؟) بالاخره یکی باید حرف رو زمین مانده مقام معظم رهبری، تنها انتظار ایشان از دانشگاه ما را جدی بگیرد یا نه؟! البته بعضی دانشکده ها کارهایی کرده اند.

6. لازم نیست بگوییم

   لازم نیست که بگوییم اگر دانشکده فرهنگ و ارتباطات به ما (دانشجویان) سالن ندهد، نهادهای متعددی هستند که سالن می دهند؟ اگر دانشگاه امام صادق علیه السلام هم ندهد، بیرون دانشگاه پر است از نهادهای علمی پژوهشی که منتظر این حرفها هستند. اصلا آنها هم نباشند، این حرفها نیاز به منابع مالی و سالن ندارد! تو همین مسجد قدس دور هم جمع می شویم. مطمئنا پروفسور مولانا، دکتر سوزنچی، دکتر فیاض و ... خواهند آمد. بچه ها تو گرمای تابستون اومدند، باز هم می آن. انشالله.

   واقعا می خواستید به انتظامات بسپارید پروفسور مولانا، مشاور رئیس جمهور، یک چهره شناخته شده بین المللی را برای حضور در یک نشست علمی که سخنران آن هستند، اجازه ورود ندهند؟ واقعا فکر می کنید اسم آقای معتمدنژاد بالاتر از اسم آقای مولانا باید نوشته شود؟ اصلا آقای معتمدنژاد برای اسلام، انقلاب و مرجعیت علمی چه کرده اند؟ واقعا دانشکده فرهنگ و ارتباطات مرجعیت علمی را شوخی گرفته؟

7. دانشکده فرهنگ و ارتباطات یا دانشکده معارف اسلامی، فرهنگ و ارتباطات

   عمدا ما از عبارت کامل دانشکده معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات در این نوشته استفاده نکردیم و همه جا (نه به اختصار) نوشتیم دانشکده فرهنگ و ارتباطات. یکیش وقتی معارف اسلامی به حقوق یا اقتصاد اضافه می شه، معنی داره. ولی اضافه شدن معارف اسلامی به ما چیزی اضافه نمی کنه. ما به خاطر ذات میان رشته ای رشته مون باید معارف اسلامی بخونیم. دلیل مهم تر: دروس اسلامی رشته مون  و در واقع اکثریت واحدها رو دانشکده فرهنگ و ارتباطات ارائه نمی ده. از حدود 180 واحد لیسانس، فقط 60 واحد را دانشکده فرهنگ و ارتباطات ارائه می ده. وقتی یک واحد معارف اسلامی ارائه نمی ده، در مورد محتوای و عناوین واحدهای معارف اسلامی هم قدرتی نداره، پس ما معارف اسلامی مون را از دانشکده فرهنگ و ارتباطات نمی گیریم. لازم نیست بگم که نهایتا تولید علوم انسانی اسلامی هم به همین سادگی محقق نمی شه!

داب و شیوه ما این نبود که کتابهای تخصصی رو معرفی کنیم. ولی می بینید که بعضا استثناپذیره! برای درس نقد و تحلیل برنامه های رادیو و تلویزیون (استاد: دکتر حسن بشیر) (از دروس انتخابی کد84 مقطع کارشناسی رشته معارف اسلامی و فرهنگ و ارتباطات که برای اولین بار ارائه می شود.)یه کتاب تخصصی باید خلاصه می کردم که این متن بر اساس همون خلاصه نوشته شده.

چندلر، دانیل (1387) مبانی نشانه شناسی، ترجمه: مهدی پارسا، تهران، انتشارات سوره مهر (پژوهشکده فرهنگ و هنر اسلامی)، (چاپ دوم) تعداد صفحات:352. قیمت: 3500تومان.

همانگونه که از عنوان کتاب بر می آید، موضوع این کتاب آشنایی اجمالی و اولیه با مبانی، پایه ها و مفاهیم نشانه شناسی است. آشنایی با نظریه پردازان برجسته نشانه شناسی و نظریه آنها در زبانی ساده و قابل فهم که برای تازه علاقمندان نشانه شناسی هم قابل استفاده، فهم و کاربرد باشد، از ویژگی های اصلی این کتاب است. بنابراین این کتاب یک شروع مناسب در حوزه نشانه شناسی قلمداد می شود. ترجمه روان و ساده آقای پارسا علی رغم دشوار بودن ذاتی مباحث نشانه شناسی به دلپذیر کردن کتاب کمک شایانی کرده است. دو نکته مهمی که کتابهای مشابه نشانه شناسی ترجمه شده در نشانه شناسی از آن بهره مند نسیتند. لازم به تذکر است که در کتابشناسی کتابخانه ملی این کتاب، از آقای فرزان سجودی (که در زمینه نشانه شناسی صاحب اثرهستند.(نشانه شناسی کاربردی؛ نشر علم) ) نیز اسم برده شده که امر نظارت بر ترجمه و راهنمایی مترجم را بر عهده داشتند و این موضوع بر استواری متن کتاب می افزاید.

طراحی زیبا (فونتهای مناسب، رنگ بندی شکیل، اندازه و قطع مناسب کتاب) علاوه بر درج نمودارها، جداول و شکلها به تناسب محتوا بر غنای کتاب افزوده است و انگیزه های مطالعه کتاب را در خواننده می افزاید.

علاوه بر مقدمه عالمانه مترجم، پیشگفتار، تشکر و سپاسگذاری و مقدمه نویسنده، شامل هفت فصل می باشد که آرام آرام به مفاهیم و نظریه های مبنایی نشانه شناسی می پردازد. عناوین فصلها به ترتیب عبارتند از: الگوهای نشانه، نشانه ها و چیزها، تحلیل ساختارها، چالش های لفظی، رمزگان، برهم کنش های متنی و محدودیتها و قابلیت ها.

در پایان ضمن معرفی منابع مطالعه بیشتر، فهرستی از اصطلاحات مبنایی و دشوار نشانه شناسی را فهرست کرده و به تشریح و تبیین اجمالی آنها پرداخته است.

نکته عجیب در مورد این کتاب است که از فهرست تفصیلی منابع برخوردار نیست! به عبارتی ما تنها با نام نویسندگان و سال انتشار مواجهیم و اثری از اسم کتاب و انتشارات و ... نیست! اشتباه چاپی بزرگی که امید داریم، در چاپهای بعدی بر طرف شود. البته من تنها چاپ دوم کتاب را در اختیار داشتم.

یافتن کتاب مناسب در حوزه نشانه شناسی به خاطر وجود کتابهای تالیفی و ترجمه ای متعدد کاری دشوار می نمود. بالاخره با مشورتهای انجام شده، (به ویژه از مشاوره و کمک آقای حسین سرفراز تشکر می کنم.) کتاب فوق انتخاب گردید. مشکل مهمی که در ابتدای جستجوی منابع پیش آمد، عدم وجود کتابهای نشانه شناسی در کتابخانه دانشگاه امام صادق علیه السلام به تعداد مورد نیاز بود. (صرف نظر از این که کتاب چندلر علی رغم جدید الچاپ بودن اساسا موجود نبود! کتابهای موجود نیز در امانت بود.)