لزوم توجه به اعتبار منبع  در ارتباطات و رسانه ها (به ویژه اینترنت!) با توجه به قرآن و حدیث

دقت کن چه غذایی می خوری!

همه شما حتی اگر اهل قرآن هم نباشید، احتمالا شنیده اید که آیه ای هست که می گوید: «فلینظر الانسان الی طعامه». (سوره 80، آیه  24)
ترجمه ظاهری آیه می گوید: انسان باید به خوراکش نگاه کند. تفسیر آن هم این است که مراقب حلال و حرام بودن لقمه ای که می خورد باشد که حتی یک لقمه کوچک (حرام یا حلال) آثار دنیوی و اخروی دارد.

مراقب خوراک فکری خود باشید!

اما در احادیث از امام صادق علیه السلام نقل است که در تفسیر همین آیه می فرمایند: منظور خوراک فکری هم است. (سرود عرش، حجت الاسلام کاظم صدیقی، بامداد کتاب، ص 46) . یعنی دقت کنید که منابع فکری شما چه کسانی هستند؟

فیدهای RSS و ATOM مصداق امروزی همان طعامی است که باید مراقبشان بود!

 شما احتمالا با فیدهای آر اس اس و اتم RSS آشنایی دارید. می دانید فید کلمه ای انگلیسی است (Feed) و معنی تحت الفظی آن غذا دادن و خوراک (طعام) است. فید یک سایت به معنی آخرین مطالب آن سایت است که با اشتراک آن می توان به صورت خودکار و رایگان به جدیدترین به روزرسانی های سایت دسترسی داشت.
امروزه کاربران اینترنت بیشتر به جای سرزدن به سایتها و وبلاگها، به اشتراک فید آنها در نرم افزارها یا سایتهایی چون گوگل ریدر (گودر) می پردازند. به عبارتی دیگر، منبع پیامهای ارتباطی آنها (اعم از خبری، تحلیلی، ادبی و ...) فیدهایی هست که آنها مشترکند. فید وبلاگها و یا فید کسانی که آنها را فالو می کنند. (=آنها را مشترکند.)

دقت کن چه خوراکی (فیدی) را مشترکی!

در تکالیف کلاسی و کارهای علمی و پژوهشی، عمده منابع اینترنتی فاقد اعتبار است. اما کاربران فضای مجازی، آنها را معتبر می پندارند! در حالی در اینترنت، انواع مغالطات، دروغها، اشتباهات و ... یافت می شود. به هر منبعی نمی توان اعتماد کرد. خواندن مطالب متعلق به یک جناح سیاسی، بی شک در شما موثر خواهد بود. به ویژه این که اشتراک فیدها معمولا در دراز مدت است و رویکرد مخاطبان فیدها هم انفعالی است ما با یک فاجعه مواجه خواهیم شد. احتمالا شنیده اید که اگر یک دروغ چند بار تکرار شود، باور پذیر می شود. اتفاقی که بارها در اینترنت افتاده است. منابع متفاوت، یک خبر را نقل می کنند. شما هم خواهید گفت: تا نباشید چیزکی، مردم نگویند چیزها! گرچه امروزه نظریه های تاثیر قدرتمند رسانه ها در دنیای علمی رشته ارتباطات جایگاه سابق خود را از دست داده اند، اما نظریات جدیدتر (مثل نظریه برجسته سازی) از خطر بزرگتری می گویند: رسانه ها تعیین می کنند شما به چه چیز فکر کنید. من هم می گویم: توجه کنید که چه کسی برایتان تصمیم می گیرد که به چه فکر کنید. شاید لازم باشد برخی فیدها یا برخی دوستانتان را دیگر مشترک نباشید! به خودتان رحم کنید!

به هر حال، دقت کنید که سلامت فکری خود را دست چه کسانی می سپارید!

من خودم برخی فیدهای ضد انقلاب را هم مشترکم. اما همیشه به آن سر نمی زنم. به منبعی که خبر را از آن نقل می کنند هم توجه می کنم و همیشه رویکرد فعالانه و انتقادی را در مواجهه با این سایتها حفظ می کنم. عقلم را تعطیل نمی کنم. مثلا بالاترین (که خودش یک منبع دست دوم و در نتیجه فاقد اعتبار است.) نوشته بود: مسئول انجمن اسلامی دانشگاه امام صادق علیه السلام اخراج شد. شبکه های ماهواره ای هم خبر آن را کار کردند. اینها در حالی بود که هیچ گاه دانشگاه ما انجمن اسلامی نداشته است! این رویکرد رو درباره فارس یا رجا هم دارم. می دانیم آنها بی طرف نیستند! البته صرف توجه کافی نیست و باید رویکرد فعالانه تری در نقد و مواجهه با خبرها داشت. به هر حال از اثر برجسته سازی (به چه فکر کنیم) گریزی نیست.

مرتبط:

چگونه با گوگل ریدر کار کنیم؟

"امروز آمار بازدید این وبلاگ به لطف خدا و به یاری نگاه های پرمهرتان از مرز ده هزار بازدید گذشت.

این عدد این صدا را در گوش من زمزمه می کند که:

وهاب! تو و نوشته هایت مسئول زمان های از دست رفته خوانندگانی هستی که آن را صرف مطالعه مطالبت کردند. آیا به خوانندگان معادل زمان از دست رفته شان بهره و فیضی رسانده ای؟

حلالم کنید اگر وقتتان را با مطالبم هدر دادم. به زودی با مطلبی در مورد رسالت وب نویسی در خدمتم."

در مورد فرهنگ پایداری (دفاع مقدس) دو نکته برایم جالب است: یکی اینکه چرا این فرهنگ که اینقدر هم مورد توجه امام خامنه ای است، منتقل نمی شود. بازتولید نمی شود. در کتب درسی نیست. ما در هیچ کتاب درسی با «بابانظر»ها، «معصومه رامهرمزی» ها، «علی هاشمی» ها، و این «ها» ها آشنا نشدیم. (البته نمی گم همه چیز را باید در کتب درسی بخوانیم؛ نه. ولی این رسانه های مختلف (آموزش و پرورش، صداوسیما، مطبوعات و کتاب و سینما و ...) مثل یه پازل باید همدیگر را تکمیل کنند. نه اینکه همه سکوت کنند و فقط چند ناشر مثل سوره مهر، کتاب چاپ کنند آن هم فقط در حد خاطره!)

بالاخره حداقل نهادهای فرهنگی و رسانه ای حکومتی تکلیفشان روشن کنند که می خواهند چه کنند! اگر هدف انقلاب امام خمینی -یا به تعبیر حضرت ماه- فتح الفتوح امام خمینی، تربیت چنین انسانهایی بود؛ اگر هدف غایی حکومت اسلامی تربیت چنین انسانهایی است؛ -همانگونه که که بارها دو امام عزیز ما گفتند- این همه غفلت برای چی؟

نکته دوم که برای من جالب است: این دلاورها رو هم فراموش کردیم و گذاشتیم کنار و هم رنجوندیمشون. صفحات آخر بابانظر اشک آدم رو در می آورد. وقتی با سرداران سپاه اسلام این برخوردها می شد، بسیجی ها و پاسدارهای ساده باید خیلی بیشتر خون جگر خورده باشند. تو کتاب امروز (کتاب خاطرات آقای بنادری) وضع به گونه ای بدتر است. تو همون دوره جنگ فراموش می شه. استعفا می ده و از سپاه می ره بیرون وهیچ کی نمی فهمه!

عبدالحسن بنادری، قبل انقلاب سرباز ارتش بوده و آموزشهای خوبی می بینه. این آموزشها به تدریج بعد انقلاب تو سپاه (جزیره مینو و آبادان) خیلی به کارش می آد. می شه مسئول عملیات سپاه آبادان. خاطرات سال اول جنگ ایشون فوق العاده مهم است. تصور کنید هر روز یکی با مینی بوس می آد بهش می گه من با نیروهام هر جا که شما بگید، هر کار که شما بگید، ما آماد ایم بیاییم بجنگیم. کی ها؟ اونایی که سال دوم و سوم جنگ فرماندهان بزرگ جنگ شدند: علی فضلی، مهدی باکری، حمید باکری، مرتضی قربانی، احمد کاظمی و ... . دوره بنی صدر و هادی غفاری و دیگران! این زمان و مکان فرمانده پرور طبیعتا باید بیشتر از اینها روش کار بشه. مسلما باید پایان نامه های فراوانی از اینجا بیاد بیرون.

برام جالب بود که بنادری-وقتی که امثال محسن رضایی سرگرم بنی صدر بودند- یکسال تمام آبادان رو از سقوط حفظ می کنه ولی امروز مدیر حراست پالایشگاه یا نیروی انسانی پالایشگاه نفته. سپاه باید قدر سرداران واقعی، سرداران سردارپرور خود را بداند. نه فقط سپاه، که امت انقلابی ایران. جالب بود که علی شمخانی بعد جنگ می فهمه که ایشون خیلی وقته پاسدار نیست و از سپاه حقوق نمی گیره.  فراموش شدن این پیشکسوتان جهاد و مبارزه –که از قضا این یکی تحصیل خارج کشور را هم بی خیال شد و آمد به انقلاب خدمت کند- فراموش شدن اونا تو پیچ و خم زندگی روزمره همان خطری بود که حضرت روح الله دهه 60 تذکرش رو دادن. ما فقط تکرار کردیم.

پی نوشت:

1-     این کتاب همون کتابیه که روی جلدش جیب یک پیراهن بسیجی دوخته شده. دکمه و پارچه واقعی. همون کتابیه که 400 صفحه است و 11 هزار تومان. همون کتابیه که باید ارزون چاپ می شد. امید که در کنار این سوسول بازی ها (که به گران تر تمام شدن کتاب می انجامد) چاپهایی ویژه دانشجو و مستضعفان چاپ کنند تا  قشر کتابخوان بیشتری بتواند کتاب را تهیه کند.

2-     دلم نیومد بگم ایشون چون یه جورایی بالادست مهندس غرضی وزیر نفت بودند، و آقای وزیر زحمتهای ایشون رو تو همون اوایل جنگ لمس کرده بودند، به پاس تشکر از ایشون همون سالهای اول تا وسط جنگ، برای ایشون یه طرفه حکم استخدام صادر می کنند.  بدون اینکه آقای دلاور چیزی به کسی بگن. وقتی هنوز یک پاسدار بود.

3-     این کتاب اولین منبع عمومی بود که دیدم چیزی از سردار گمنام هور، علی هاشمی نوشته است. نمی دونم چرا علی هاشمی اینقدر ناشناخته ماند؟

اطلاعات کتابشناختی:

تاریخ شفاهی2: سرباز سالهای ابری: خاطرات عبدالحسن بنادری، مصاحبه و تدوین: سیدقاسم یاحسینی، تهران، نشر فاتحان، چاپ اول، 1389، 400 صفحه، 11هزار تومان.