یادداشت ذیل در شماره سوم و چهارم نشریه دانشجویی وقایع اتفاقیه (مدیر مسئول محمدحسین ذوالانوار، سردبیر: بشیر خالقی پور)، ویژه نامه سبک زندگی دانشجوی امام صادقی (بهمن و اسفند 90) منتشر شده است.

که عشق آسان نمود اول ولی افتاد مشکل‌ها

نکاتی چند درباره سیر آسان به مشکل سبک غیرحرفه‌ای نشریات دانشجویی

حمید درویشی شاهکلائی

www.PavaraQi.ir

1-     در عالم مطبوعات، نشریات دانشجویی برای خود عالمی دارند. اصلا این قدر متفاوت هستند که با صفت «دانشجویی» متمایز می‌شوند. حالا این  که «دانشجویی» فحش است یا نشانه تحبیب، تصغیر یا همه موارد، خدا می‌داند!

2-     نشریاتی که از سوی دانشجویان و اساتید در محیط دانشگاه‌‌ها منتشر می‌شوند، نیازی به کسب مجوز از وزارت ارشاد نداشته و این تنها تفاوت حقوقی قانونی این دسته از نشریات با دیگر نشریات است. دانشگاهیان با کسب مجوز از دانشگاه خود می‌توانند در موضوعات مختلف سیاسی، علمی، فرهنگی و... به انتشار نشریه دست بزنند. اگر آیین‌نامه (کاملا حمایتی) انتشار نشریات دانشجویی را بخوانید، شکی باقی نمی‌ماند که «دانشجویی» صفت تحبیب است! اما چیزهای دیگری هم هست.

3-     علاوه بر سهولت و سرعت اخذ مجوز از دانشگاه، شور دوره جوانی، کارها را آسان جلوه می‌دهد. نشریات دانشجویی، معمولا با علاقه دانشجویان شروع می‌شوند. تنهایی یا سه چهار نفری دور هم، ایده تا تولید و تکثیر یک نشریه شکل می‌گیرد. مثلا نشریه «نیش شتر» در دانشگاه صنعتی شریف به مدت 10 سال از سوی یک دانشجو منتشر می‌شد که تحصیلات دانشگاهی خود را از کارشناسی تا دکتری در این دانشگاه گذرانده بود!

4-     خودجوش بودن صفت همه نشریات دانشجویی نیست. بعضی نشریات دانشجویی، متعلق به نهادها و تشکل‌های هستند. البته این نشریات، در بدو تاسیس، شاید به صورت خودجوش و داوطلبانه شکل گرفته باشند.

5-     فارغ از وابستگی تشکیلاتی یا استقلال، نشریات دانشجویی یک ویژگی مشترک دارند: «حرفه‌ای نبودن»! حرفه‌‌ای نبودن همان مشکلی است که موجب می‌شود نشریات دانشجویی بیش از پنج شماره منتشر نشوند. اصلا نشریات به دو دسته حرفه‌ای و دانشجویی تقسیم می‌شوند! حرفه‌ای نبودن روح کلی نشریات دانشجویی است؛ هر چند ممکن است در برخی اجزا، حرفه‌ای عمل شود. سبک غیرحرفه‌ای نشریات دانشجویی...

6-     گرچه معمولا نام‌های خلاقانه و خوبی برای نشریات دانشجویی انتخاب می‌شوند، لوگوی نشریات دانشجویی دو مشکل دارد: یک، بعضا فونت (=بدون طراحی) است و دو، خوانایی ندارد. اگر بخواهیم مشکل سوم را هم ذکر کنیم، تغییرات نامتعارف آن را هم باید اشاره کنیم.

7-     در حالی که کتاب‌های آموزش روزنامه‌نگاری تاکید می‌کنند امروزه برای انتشار یک بروشور هم نیاز به تخصص و کار گروهی متخصصان وجود دارد، نشریات دانشجویی مهر بطلانی برای این آموزه‌ها و فرضیه‌ها هستند. هنوز هم عمده نشریات دانشجویی، قائم به یکی دو نفر هستند و بعضا یک نفر به تنهایی عمده مقالات را نوشته، مصاحبه‌ها را انجام داده، خود ویراستاری و سردبیری و مدیرمسئولی کرده و بعضا دستی در طراحی هم می‌برد!

8-     علاوه بر فقدان ساختار سازمانی، محتوای نشریات دانشجویی هم معمولا ساختار نشریه‌ای ندارد. مثلا مجلات دانشجویی، فصل‌بندی (رویکرد پرونده‌ای سرویسی، موضوعی، قالبی) مشخصی ندارند. ستون‌بندی نشریه‌ای ندارند. تنوع مطلب (استفاده از قالب‌های متعدد) ندارند.

9-     بعضی نشریات دانشجویی در تامین مطالب خود مشکل جدی دارند. آن‌هایی هم که مشکل ندارند، با مشقت مطالب خود را آماده می‌کنند. فقدان هیات تحریریه در کنار عدم وجود منابع مالی به منظور پرداخت پول به نویسندگان و مصاحبه‌کنندگان، هم‌چنین موجب می‌شود نشریات دانشجویی، به صورت نامنظم منتشر شوند.

10-  درک مشکلات نشریات دانشجویی، تا وقتی خود در دام عشق آن مشکلات نیفتید، میسر نیست.

آنچه می‌خوانید در شماره 60 ماهنامه فرهنگی سیاسی حیات (نشریه بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق علیه السلام) در بخش تای تمت (یادداشت بعدالتحریر سردبیر) منتشر شده است.

یک سری به سینما بزنید!

تاملی در بازشناسی جبهه فرهنگی امروز

حمید درویشی شاهکلائی

1-     سلام بر شما.

2-     مطالب این شماره، 13 آبان بسته شد. امید داشتیم، اول آذر به دست شما برسد.

3-     یادداشت «تای تمت»، در روز آخر طراحی نوشته می‌شود. الان ساعت 4:32 صبح نوزدهم دی ماه 1390 است! شرمنده‌ایم که باز هم نتوانستیم به موقع به دست شما برسیم.

4-     مجموعه خوب و اهل تلاشی در قرارگاه نشریات حیات گرد هم آمده‌اند. تقریبا 60 نفر هستیم. نشریات دانشجویی معمولا این همه تشکیلات ندارند! در یک بازه 75 روزه، پنج شماره ماه‌نامه حیات آماده شد. از این جهت، یک رکورد تاریخی به ثبت رسید؛ اما مشکلات مربوط به طراحی، چاپ و تامین هزینه‌ها کمرمان را شکسته است. حمایت‌های لازم مادی هم از ما صورت نمی‌گیرد. یعنی اگر توانستید یک برگ سند پیدا کنید که سازمانی از ما حمایت کرده باشد. حتی یک ریال!

5-     کتاب «روایت آزاداندیشی»، جلد اول مجموعه کتاب‌های روایت، ضمیمه شماره اول ماه‌نامه برای همه مشترکان شماره 58 (مهر) فرستاده شد. جلد دوم آن هم با عنوان «روایت پیام حج» ضمیمه شماره 59 (آبان) شد. ویژه‌نامه جنبش هشت آذر که یک هفته بعد از تسخیر غرورانگیز سفارت تهیه شد، به دلیل فقدان حمایت مالی، از چاپ بازمانده است. اما خبر خوش آن که ضمیمه چند شماره بعد را پیشاپیش چاپ کرده‌ایم. کتاب هشتاد صفحه‌ای «سه دقیقه در مقتل گمنامی» ویژه راهیان نور و کتاب «لاف عشق» (آسیب‌شناسی امت حزب‌الله، نوشته محمد جبارپور، فرمانده سابق بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق علیه‌السلام) ضمیمه شماره‌های آتی خواهندبود. برای تهیه این کتاب‌ها با ما تماس بگیرید.

6-     نتایج نظرسنجی شماره 58 هم مشخص شد. (به وبلاگ مجله،  HayatMag.ir مراجعه کنید.)

7-     در این مدت، هفت جزوه فرهنگی تهیه شده است که خبرهای مرتبط با آن را نیز می‌توانید در وبلاگ مجله بخوانید.

8-     غرفه حیات در دهه اول محرم هیات میثاق با شهدا توفیق ارتباط مجدد با مخاطبانش را داشت. بعد از تجربه نمایشگاه بین‌المللی مطبوعات، این دومین تجربه جدی 10 روزه نمایشگاهی حیات در فصل پاییز بود.

9-     قرارگاه نشریات حیات، پاتوق فعالیت‌های روزنامه‌نگاری شده است. دانشجویان مراجعه می‌کنند، آموزش‌های روزنامه‌نگاری می‌بینند و در شهرستان خود نشریه‌ای منتشر می‌کنند. ان‌شاءالله بتوانیم خدمات خود را فراتر از دانشجویان دانشگاه، توسعه دهیم.

10-  ویژه‌نامه داخلی «حیات‌خلوت» هم برای خودش به سر و سامانی رسیده است. با تلاش‌های آقای فرزاد رنجبر  و هم‌راهانش، دوهفته‌نامه خوب پیش می‌رود. امید است که تربیت نیروی خوبی برای جبهه فرهنگی انقلاب صورت پذیرد. وبلاگ حیات‌خلوت هم با اخبار و مطالب (قابل انتشار برای عموم) مجله،  به نشانی HayatKhalvatMag.Mihanblog.com در دسترس شماست.

11-  سایت حیات، همین روزها با طراحی شکیل و امکانات مناسب، به نشانی Hayat.BasijIsu.ir در خدمت شما خواهد بود.

12-  حیات، تعرفه خوبی برای آگهی فراهم کرده است. این فرصت را از دست ندهید.

13-  ان شاء الله امسال در اردوهای راهیان نور، یادمان شهدای هویزه، در کنار شهید حسین علم‌الهدی با شما خواهیم بود.

14-  جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی، مشکل محتوا و فکر و ایده ندارد. عمده مشکلات، ظاهری است و در شکل. فیلم خوب ساخته می‌شود اما اطلاع‌رسانی ضعیف است. تولید محتوای 5 شماره در یک بازه کوتاه در کنار سایر تولیدات ما، نشان می‌دهد، ظرفیت‌های جبهه زیاد است. باید اقدامی برای اشتراک و توزیع برداریم. خیلی بد و ضعیف عمل می‌کنیم. ما واقعا در جنگ فرهنگی هستیم. باور کنیم!

15-  امت حزب‌الله کم‌تر برای جبهه فرهنگی، پول خرج می‌کند؛ مگر برای جبهه سنتی فرهنگی. در حالی که «خط‌‌‌‌ مقدم‌«ها عوض شده است. جبهه امروز را درست بشناسیم. آش نذری هم خوب است اما حاج آقا! پولت را بده این جوون‌ها، انیمیشن درست کنن، سایت بزنن، کتاب‌خونه بزنن! پذیرایی هیات، پول سخن‌ران و مداح، باید پرداخت شود اما یک پولی هم کنار بگذارید، تا این جوون‌های هیات، نشریه بزنن. صدقه و خیرات و مبرات برای جبهه علمی و فرهنگی امروزی هم خیلی کار لازم و خوبی است. زیارت مشهد و حج و کربلا هر چه بروید، کم است؛ اما یک سر هم به سینما بزنید و موجبات دل‌گرمی بچه مذهبی‌هایی را که فیلم ارزشی ساختند، فراهم کنید.

16-  تشکر از دوستانی که زحمت توزیع و فروش نشریه را در شهرستان‌ها و دانشگاه‌ها می‌کشند، پایان‌بخش «تای تمت» باشد.

یا علی مددی

الاحقر حمید درویشی شاه‌کلائی

سردبیر ماه‌نامه حیات

صفحه اطلاع رسانی ماه‌نامه حیات در سایت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق علیه السلام (+)، وبلاگ مجله فرهنگی سیاسی حیات بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق علیه السلام (+)، وبلاگ قرارگاه روزنامه‌نگاری حیات بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق علیه السلام (+)، وبلاگ مجله حیات خلوت بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق علیه السلام (+)
کاربرگ درخواست نمایندگی و همکاری در توزیع ماهنامه حیات (+)
خبر انتشار این شماره و تهیه این شماره (+)

این یادداشت، در شماره اول نشریه حیات خلوت، آذر 1390، در صفحه چهار، منتشر شده است.

بای بسم‌الله

نیاز به یک «حیات خلوت»

حمید درویشی شاه‌کلائی

1-      مقدمه اول: از 14 سال پیش که روزنامه‌نگاری را شروع کردم، ضعف بچه مذهبی‌ها را در نوشتن و به تبع آن، رسانه‌های مکتوب، دیده‌ام. همیشه مطبوعات خوب از آن دگراندیشان بود. از مشروطه و روشنفکرانش بگیر تا سال‌های اخیر و روزنامه شرق و هفته‌نامه شهروند امروز.

2-      مقدمه دوم: دانشجویان دانشگاه امام صادق علیه السلام نسبت به گفتمان انقلاب اسلامی دچار شعارزدگی شده‌اند. ماه‌نامه «حیات» هم در تلاش است که شعارزدگی تمام شود اما نیازمند مشارکت بیشتری است. مخاطبان ماه‌نامه حیات (چه زمانی که هر سال، تنها یک شماره منتشر می‌شد و چه زمانی که نام وزین هفت‌قفل بر پیشانی‌اش خورده بود)، عمدتا در بیرون دانشگاه هستند. گفتمان انقلاب اسلامی، حتی در قالب شعار هم برای آن‌ها «هم‌چنان» تازگی دارد.  اما پرداختن به مسائل درون دانشگاهی، هیچ جذابیتی برای آن‌ها ندارد.

3-      نتیجه: قرارگاه روزنامه‌نگاری حیات بسیج دانشجویی1، با توجه به دو مقدمه ذکر شده، افزایش فرصت‌های مطبوعاتی و تمرین نوشتن را برای امام صادقی‌ها در دستور کار خود قرار داده است. در این میان پرداختن به موضوعات داخل دانشگاه با نگاه گفتمانی انقلاب اسلامی از اهمیت بیشتری برخوردار است. تولد ویژه‌نامه «حیات خلوت» در همین راستاست.

4-      البته نشریه، تنها راه و حتی بهترین راه نیست. اما راه‌کار خوبی است. مثلا وبلاگ‌نویسی هم برای دست به کیبورد (قلم سابق) شدن موثر و ضروری است ولی اگر از زاویه تربیت نیرو برای جبهه فرهنگی انقلاب اسلامی نگاه کنیم، واجب‌ترین راه، راه حیات است. راه «حیات» را بپیمایید.

5-     بنابراین، تفاوت حیات خلوت با «عبور»2 در اختصاص نداشتن آن به کدهای پایین است. (شماره اول با پنج یادداشت از دانشجویان دکتری منتشر شد.) تفاوت آن با عمده نشریات دانشگاه، رویکرد گفتمان انقلاب اسلامی حاکم بر آن است. تفاوت آن با ماه‌نامه حیات، اختصاص حیات خلوت به داخل دانشگاه امام صادق علیه السلام است. تفاوت آن با «خانه ما»3، در ظاهر، رویکرد و فاصله زمانی انتشار است.

پی‌نوشت:

1.     جنب قرارگاه روح‌الله، روبه‌روی اتاق تلویزیون، جنب بوفه دانشجویی.

2.     «عبور»، تجربه کمی شکست خورده بسیج دانشگاه است در چند سال قبل، که طی آن شش شماره مجله توسط کدهای پایین منتشر شد.

3.     «خانه ما»، در سال گذشته دو شماره منتشر شد. امسال با رویکردها و ظاهر جدیدی به همت بسیج دانشجویی منتشر خواهد شد.

مولانا از وجود دانش ارتباطات نقلبی در ایران خبر داد! 

پروفسور سید حمید مولانا، مشاور رسانه ای رئیس جمهور، دکتر محمود احمدی نژاد، صبح امروز با حضور در افتتاحیه دومین دوره علمی و پژوهشی دعوت در دانشگاه امام صادق علیه السلام، ناگفته هایی از تاریخ ارتباطات ایران را مطرح کرد که بسیار جنجالی بود ولی قرار نیست ما هر چه گفته شده را بیاوریم. چون اگه این کار رو بکنیم، دفعه بعد، طرف با آزادی و خیال راحت حرف نمی زنه!

پروفسور مولانا، با اشاره به تاریخ علم ارتباطات در ایران، از نقش مطبوعات و ارتباطات سنتی در دوره مشروطه شروع کرد و به زبان من: انتقاد کرد از اونایی که ارتباطات را منحصر در روزنامه نگاری و روابط عمومی می دونن! (بیشتر دانشگاهها به اسم ارتباطات، دانشجو جذب می کنن ولی تنها از رسانه های جمعی به ویژه روزنامه نگاری حرف می زنن!) به هر حال، تئوری قبل انقلاب در آموزش ارتباطات از آمریکا آمده بود و تنها به همین رسانه های جمعی تاکید داشت که با وقوع انقلاب اسلامی، شکست سهمگینی خورد. ارتباطات سنتی (به رهبری حوزه علمیه و با فرآیندهای تبلیغ) که همزمان با رسانه های جمعی (توسط شاه و رژیم در رادیو و تلویزیون و ... تجلی می یافت) توسعه می یافت در فرآیند انقلاب اسلامی، قدرت خود را به رخ رسانه های جمعی کشید که آن روز وامدار رژیم بودند. به هر حال این نقص که ارتباطات فقط در رسانه های جمعی است، هم چنان در عمده دانشگاههای ایران مانده است. این غفلت از ارتباطات سنتی و الگوهای اسلامی و الگوهای مسلمین ضررهای جبران ناپذیری خواهد داشت.

به هر حال این علم ارتباطات که آن روزها روزنامه نگاری خوانده می شد، هنوز ریشه های آمریکایی خود را حفظ کرده و ما باید به دنبال علم ارتباطات اسلامی باشیم.

دوره علمی و پژوهشی دعوت، توسط کانون ارتباط پژوهان جوان و با همکاری بسیج دانشجویی دانشگاه امام صادق علیه السلام، بنیاد فرهنگی مولانا و دفتر مطالعات و برنامه ریزی رسانه ها (وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی) با موضوع محوری نواندیشی در دانش ارتباطات برگزار می شود.

تقریبا همه تعابیر و برداشتها از من است!