عربی: قواعد عربی، مکالمه و درک متن عربی

قواعد عربی

برخلاف بعضی ها من اعتقاد دارم همین قواعد عربی دانشگاه اگر خوب کار شود، برای استفاده های بعدی (در فهم متون اسلامی) کافی است. 

کتاب "الجدید فی الصرف و النحو العربی" چاپ سمت نوشته آقای دکتر ابراهیم دیباجی که استاد استاد ما (آقای اسودی) بودند را پیشنهاد می کنم به ویژه بخش صرف آن که همگام با مباحث کلاس نگاهی به مثالها، تمرینها و نوع بیان این هم بیندازید. گاهی وقتها موارد جالب و جدیدی پیدا می کنید. وقت چندانی نمی برد. اصولا کتاب اول که با کلاس کار می کنید، وقت گیر است و بقیه کتب جانبی شامل مباحث تکراری می شوند و عموما تورقی مطالعه می شوند و وقت نمی برند.

کتاب صیغ مشکله که بخشی از جامع المقدمات است رو هم پیشنهاد می کنم. فهرستی از کلماتی که اعلالهای عجیبی روی آنها اعمال شده مثل ان، تخ، یکون و ... رو گرد هم آورده و اگر اهلش باشید حلاوت عربی را درک خواهید کرد. پیشنهاد می شود ابتدا سعی کنید خودتان بفهمید که آن کلمات چه بودند و چه تغییراتی در آن روی داده و سپس به کتاب مراجعه کنید. تضمین می کنم لذت پیدا کردن تغییرات یک کلمه این کتاب از حل مسائل پیچیده ریاضی کمتر نباشد. (بهترین زمان استفاده از این کتاب هفته های دهم تا شانزدهم ترم اول است.)

در ترم 1 و 2 نیاز به المنجد فی اللغه احتمالا پیدا می کنید. پیشنهاد من خریدن قطع جیبی آن است. (یک نسخه المنجد فی اللغه و الاعلام هم هست که قسمت اعلامش اصلا به کار ما نمی آید. ترجمه فارسی المنجد هم همین طور.) بعدها نیز که کمی مکالمه تان قوی تر شد، حتی از المنجد برای مکالمه و درک متون هم می توانید استفاده کنید.

در ترم های بعد که اعراب دارید مستقیما سراغ الجدول بروید که اعراب قرآن است.

مکالمه و درک متن عربی

مهم ترین اصل در یادگیری هر زبانی، افزایش تماس شما با آن زبان است. افزایش تماس با کلمات، اصطلاحات و جملات، زبان و زندگی و فرهنگ عربی از طریق کتابها، نشریات، اینترنت و بهره گیری از سایر فرصتها (سفر به کشورهای عربی، سفرهای اعراب به ایران در قالب زائر و توریست و ...)

فیلم و صوت اعم از سخنرانی، کارتون، سینمایی، مستند و ...را از دست ندهید. مطمئنا با حذف آنها عربی یا انگلیسی یاد نخواهید گرفت. شنیدن مهم ترین مهارت هر زبان است. اذاعة طهران با موبایلهایتان هم در دسترس است. موجز الانبا را ضبط و پیاده کنید. Tv.isu.ac.ir هم اخبار صوتی و تصویری از ماهواره های عربی، انگلیسی و فرانسه را برای دانلود/مشاهده قرار می دهد.

روزنامه های ایرانی که به زبان عربی (لکن به ذهنیت فارسی) نوشته می شوند را فراموش کنید. نشریات عربی به سهولت دراینترنت در دسترس شما هستند.

اینترنت فرصت جدیدی است که کلمات و اصطلاحاتی که در آن یاد می گیرید در جاهای دیگر یاد نمی گیرید. کلمات جدید اینجا هستند. پیشنهاد می کنم سه تا وبلاگ به سه زبان فارسی، عربی و انگلیسی همین امروز راه بیندازید. شاید در ابتدا سخت باشد و بیشتر مطالب کپی پیست از خبرگزاری های ایرانی (بخش زبان عربی شان) بزنید ولی به مرور خواهید توانست از خودتان چیزی بنویسید. عضویت در جامعه های مجازی مثل جیران را از دست ندهید. در این جامعه ها چیزهای زیادی خواهید دید که فرآیند یادگیری تان را تصاعدی افزایش می دهد. مطالب جالب را هم ذخیره کنید و سر فرصت مطالعه کنید.

توجه داشته باشید که همان ابتدای کار قرار نیست همه چیزها را بلد باشید و بفهمید. حتی اگر از یک ساعت فیلم فقط چند کلمه را هم فهمیدید، نباید ناامید شوید. اگر در یک صفحه روزنامه دو یا سه کلمه هم یاد گرفتید، همان دارای ارزش است.

اما کتاب:

1. مجموعه 5 جلدی المدخل الی تعلم المکالمة العربیة نوشته آقایان الحیدری که از جلد یک تا سه سطح مقدماتی تا پیشرفته است و جلد4 و 5 متون منتخبی از نثر و نظم عربی است. مجموعه بی نظیری است که دفتر تبلیغات اسلامی آن را چاپ کرده که امروزه اسم انتشاراتش به بوستان کتاب قم تغییر یافته. استفاده خوبی که این کتاب از احادیث و متون اسلامی و قرآن کرده، برای من بسیار سودمند بود. هم چنین پرداختن به موضوعات جهان اسلام.
2. الطریقة السهلة: نوشته حسن الحکیم. بوستان کتاب قم. من فقط جز یک این کتاب را خوندم. با گذراندن یکماه عربی در دانشگاه باید بتوانید کل کتاب را در یکی دو روز تمام کنید. برخی اصطلاحات و تعابیر جدید قشنگی داشت که می تواند مکمل خوبی باشد. هم چنین دسته بندی های خوبش.
3. العربیة المعاصرة یا چیزی شبیه آن که نشر مشعر چاپ کرده، نوشته آقای محمد الحیدری برای سفر حج. از آن رو که نشر مشعر چاپ کرده و مملو است از اصطلاحات مفید برای زائران و حوارات عقائدیه که بحثهای اعتقادی با وهابیون را در قالب مکالمه با استدلالهای قشنگ و ساده آورده است. قبلا این کتاب رو مفصل تر معرفی کرده ام. (+)

4. جزوه های عربی آقای صادقی مجد. (العربیة و الحیاة) حوارها و نامه ها و متنهای متنوع و کاربردی برای مکالمه. مکمل خوبی است.
5. کتاب عربی در سفر را یکی دو روزه تمام کنید.

تنوع منابع از نظر من لازم است. توجه دارید که قرار نیست همه بچه ها، همه کتابها را بخرند. هر چند نفر همه را داشته باشند یا از کتابخانه بگیرند و مطالعه کنند. یک فرهنگ لغت آذرتاش آذرنوش (نشر نی) برای هر چند نفر یکی لازم است. (آذر تاش هم کلمات جدید دارد و هم اینکه بر اساس ریشه مرتب کرده و کلمات را با هم خانواده هایشان می بینید که بهتر به درک معنا می انجامد و پژوهشی تر است.)

نکته مهمی در مکالمه به کار می آید استفاده از ادبیات قرآن و به ویژه دعا ها در مکالمه (در کلاس یا اتاق و ...) است. خیلی مکالمه را زیبا، لذت بخش و ... می کند.

صحبت در خوابگاه

هر روز عربی یا انگلیسی صحبت کنید. تقریبا هم تمام وقت. برای رعایت حداکثری ساختارها و یادگیری و به حافظه درازمدت رفتن کلمات و اصطلاحات و اسلوبها. تلاش کنید و به ذهنتان فشار بیاورید که اسلوب عربی درست را به یاد آورید. نگران اسلوبها (ساختارها) ی غلط نباشید. در ذهنتان ماندگار نمی شوند. چون می دانید غلط هستند. مثلا می دانید که "أ تضع کلاسا؟" معادل "کلاس می ذاری؟" نیست. ولی حداقل چند نکته که کاربرد درست همزه استفهام، به مضارع بردن فعل، به صیغه مفرد مخاطب بردن فاعل است را تمرین کردید. بعدها که اسلوب صحیح را دیدید بهتر در یادتان می ماند. البته امید است که آن اسلوبها و کلماتی که احتیاج پیدا کردید را از کتب فرهنگ یا استادتان یا دیگران بپرسید!

اگر مکالمه در اتاق و ... امکان پذیر نشد، مونولوگ (صحبت با خود) که همیشه هست.

در پایان نکته تکراری فیش نویسی و مرور فیشها برای موارد مهم و جالب و تکرار شونده را یاد آوری می کنم.

پلاك هشت، نشریه ای است درباره فرهنگ و هنر دفاع مقدس كه هر سه ماه یك بار توسط معاونت هنری بنیاد حفظ آثار و ارزشهای دفاع مقدس (متولی حفظ ارزشهای جنگ ده ساله) منتشر می شود. شماره چهارم این فصلنامه فرهنگ و هنر پایداری موضوع این مطلب ماست.

بیش از هر چیز پلاك هشت، به بررسی كاركرد و عملكرد هنر در قبال دفاع مقدس هشت ساله و حتی عامتر فرهنگ پایداری (نگاه فراملی به دفاع مقدس و انقلاب كه شامل مقاومتهای حزب الله و فلسطینیها و نیز دشمنی های شیطان بزرگ و اسرائیل هم می شود.) است. مفهوم عام هنر در این نشریه تنها شامل مداحی و آنچه ذاتا اسلامی است مثل تعزیه نبوده، بلكه به جنبه های مختلف هنر، نظیر سینما، هنرهای تجسمی، موسیقی، تئاتر و ... نظر دارد.

این شماره با آثار و گفتاری از حضرت آقا سید علی آقای حسینی خامنه ای، سردار باقرزاده، سردار مهندس سعید قاسمی، مصطفی رحیمی، سید مهدی شجاعی، گل علی بابایی، سهیل كریمی، علی محمد مودب، علیرضا قزوه، محمد رضا آقاسی،  محمدرضا درویش، حسین فدایی اصل، محمود بدرفر و ... زینت یافته بود.

نظرات رهبری درباره هنر متعهد و انتظار انقلاب از هنر نكات جالبی داشت. انقلاب از هنر می خواهد كه هنر باشد. هنر (هنرمند) زیبایی ها را می بیند و به صورت هنر در می آورد. انقلاب از هنر و هنر مند می خواهد كه زیبایی های جنگ و انقلاب، زیبایی های ایثار و فداكاری فرزندان این آب و خاك، مادران این آب و خاك، زیبایی فرهنگ مردم این آب و خاك در دوره انقلاب و دفاع مقدس به دست فراموشی سپرده نشود. بحث جالبی هم درباره اینكه تعهد با هنر منافاتی ندارد هم مفید بود.

بررسی جامعه شناسانه رویكرد شاعران به دفاع مقدس و سطوح مختلف جنگ با عنوان از تقلیل گرایی تا تقلیل سرایی هم مقاله ای بود كه نگاه جدیدی به شعر دفاع مقدس داشت.

مصاحبه ها همیشه نقطه قوت این فصلنامه فرهنگ و هنر پایداری بوده اند. مصاحبه با حاج منصور نورایی كه مناجاتهای معروفی از او هنوز هم نه فقط برای بچه های جنگ (به زعم مصاحبه كننده) كه برای همه خاطره است.  باید توجه داشت كه بخش مهمی از جنگ ما، همین دعا ها و مناجاتها و جنبه معنوی رزمندگان بود.

گفتگو با آزاده سید حسین هاشمی كه فوق لیسانس ارتباطات از كانادا داشت و در اولین روزهای جنگ در گروه تلویزیونی جهاد به همراه مردم قصر شیرین اسیر شد و بعد از آزادی، مدیر گروه جهاد سازندگی بود و مجموعه هایی در مورد آزادگان ساخت و مدتی نیز رایزن فرهنگی ایران در فرانسه و كرواسی بود نیز از این جهت حائز اهمیت بود كه شامل نكته هایی جالب از زندگی اسرا بود. خود ایشان زبان عربی را در اردوگاه رمادی و زبان فرانسه را در اردوگاه موصل4 یاد گرفتند! بُعد مهمی از جنگ، تحولات اسرا است كه واقعا مبهم است. حاج آقا ابوترابی معلوم نیست واقعا در اردوگاههای عراق چه می كرده است. در جایی از مصاحبه خواندم كه 800 نفر از 1200 اسیر اردوگاه در حال یادگیری زبان انگلیسی بودند. حكایت زمستان سعید عاكف هم چیزهای عجیبی می گفت. این قدرتی كه عده ای را چنین به یادگیری وا می دارد، این تحولات عجیب واقعا عجیب است.

صحبتهای جانباز شیمیایی عبدالعزیز پورصفایی نیز شامل نكات مهمی از مشكلات جانبازان و ظلم های بنیاد جانبازان بود. در جامعه اسلامی، آن یهودی و مسیحی از كار افتاده باید از رفاه برخوردار باشند، چه برسد به سربازان اسلام كه در راه اسلام و حكومت اسلامی متحمل صدمات شدند. حداقل صدمات آنها باید جبران شود، اگر خدمات جبران ناپذیر است.